Ngày 2-11, Chủ tịch đảng Dân chủ Yair Golan tuyên bố sẽ đề cử ông Eisenkot giữ chức Thủ tướng trong chính phủ tiếp theo. Đây là lãnh đạo cuối cùng trong nhóm bốn đảng đối lập công khai ủng hộ ứng cử viên này. Trước đó, Chủ tịch đảng B’Yachad Naftali Bennett và Chủ tịch đảng Yisrael Beytenu Avigdor Lieberman cũng đã tuyên bố ủng hộ ông Eisenkot.

Sự thống nhất về nhân sự lãnh đạo được xem là bước tiến trong nỗ lực phối hợp của phe đối lập nhằm thay thế chính phủ do ông Netanyahu đứng đầu. Tuy nhiên, việc tập hợp đủ sự ủng hộ để thành lập liên minh cầm quyền vẫn là bài toán khó đối với các đảng này.

Theo kết quả bầu cử, đảng Yashar của ông Eisenkot giành 21 ghế, đảng Likud của ông Netanyahu có 27 ghế, đảng B’Yachad của ông Bennett giành 12 ghế, đảng Dân chủ có 8 ghế và đảng Yisrael Beytenu giành 7 ghế. Khối ủng hộ ông Netanyahu có tổng cộng 53 ghế, trong khi các đảng đối lập có 48 ghế. Hai đảng Arab giành tổng cộng 19 ghế.

Không khối nào đạt được 61 ghế cần thiết để chiếm đa số trong Quốc hội gồm 120 thành viên. Kết quả này khiến Israel đứng trước nguy cơ kéo dài tình trạng bế tắc chính trị, khi cả ông Netanyahu và ông Eisenkot đều chưa có đủ sự ủng hộ để thành lập chính phủ.

Các đảng Arab đã tuyên bố ủng hộ đề cử ông Eisenkot, tạo điều kiện để phe đối lập có thể tập hợp đa số nghị sĩ. Tuy nhiên, phương án thành lập chính phủ thiểu số với sự hậu thuẫn của các đảng Arab vẫn gây tranh cãi, đặc biệt là đối với ông Lieberman, người lâu nay phản đối hình thức hợp tác này.

Một lựa chọn khác là tìm kiếm sự ủng hộ từ bên ngoài của các đảng Do Thái Chính thống cực đoan (Haredi). Đảng Do Thái giáo Thống nhất Torah (UTJ), từng thuộc liên minh của ông Netanyahu, đang bất mãn do chưa đạt được thỏa thuận miễn nghĩa vụ quân sự cho các học viên trường tôn giáo. Truyền thông Israel cho biết UTJ đang cân nhắc không đề cử ứng cử viên nào trong quá trình tham vấn với Tổng thống Isaac Herzog.

Tranh cãi về tính hợp pháp của kết quả bầu cử

Trong khi phe đối lập thúc đẩy thành lập chính phủ mới, ông Netanyahu và các đồng minh đang tìm cách đặt nghi vấn về tính hợp pháp của kết quả bầu cử. Thủ tướng Israel cáo buộc các đảng Arab có hành vi gian lận, nhận tài trợ từ nước ngoài nhằm gia tăng tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu, qua đó làm thay đổi tương quan chính trị tại Quốc hội.

Đảng Likud tuyên bố đã thu thập hàng trăm lời khai liên quan đến những cáo buộc hối lộ, đe dọa, bạo lực và làm giả phiếu bầu. Một số chính trị gia thuộc phe cánh hữu, trong đó có Bộ trưởng An ninh Quốc gia Itamar Ben Gvir, kêu gọi điều tra và xử lý lãnh đạo các đảng Arab.

Ông Netanyahu cũng cáo buộc Qatar can thiệp vào cuộc bầu cử thông qua hoạt động tài trợ nhằm thúc đẩy cử tri Arab tham gia bỏ phiếu. Tuy nhiên, Qatar đã bác bỏ những cáo buộc này.

Các cơ quan bầu cử Israel khẳng định cuộc bỏ phiếu diễn ra đúng quy định. Chủ tịch Ủy ban Bầu cử Trung ương Noam Solberg cho biết những nghi vấn về tài trợ nước ngoài đang được xem xét, nhưng chưa có bằng chứng cho thấy cuộc bầu cử bị gian lận trên diện rộng hoặc kết quả bị ảnh hưởng.

Theo các quan chức bầu cử, ngay cả khi những nghi vấn về tài trợ nước ngoài được xác minh, điều đó cũng không đồng nghĩa với việc kết quả bầu cử sẽ bị đảo ngược. Ủy ban Bầu cử Trung ương nhấn mạnh ý chí của cử tri phải được tôn trọng.

Ông Eisenkot cáo buộc những động thái của ông Netanyahu nhằm phủ nhận kết quả bầu cử và làm suy yếu tính chính danh của các đảng Arab. Trong khi đó, phe Likud tiếp tục khẳng định những nghi vấn chưa được giải quyết đang phủ bóng lên kết quả bầu cử.

Tranh cãi này không chỉ làm gia tăng căng thẳng giữa hai khối chính trị mà còn đặt ra vấn đề về khả năng hợp tác giữa các đảng Do Thái và Arab trong tiến trình thành lập chính phủ mới.

Cuộc đấu quyền lực tại Quốc hội

Bên cạnh việc vận động thành lập liên minh cầm quyền, phe đối lập Israel dự kiến tìm cách thay thế Chủ tịch Quốc hội Amir Ohana, thành viên đảng Likud của ông Netanyahu, nhằm giành quyền kiểm soát chương trình nghị sự lập pháp.

Một trong những ưu tiên được đề cập là thúc đẩy thành lập ủy ban điều tra cấp nhà nước về những sai sót dẫn tới cuộc tấn công của Hamas ngày 7/10/2023. Đây là vấn đề gây tranh cãi sâu sắc tại Israel, trong bối cảnh trách nhiệm của chính phủ và các cơ quan an ninh đối với sự kiện này tiếp tục được đặt ra.

Tuy nhiên, kế hoạch thay thế ông Ohana có thể ảnh hưởng đến khả năng hợp tác giữa các lực lượng chính trị. Đài truyền hình Kan đưa tin những người thân cận với ông Netanyahu đã chuyển thông điệp tới ông Eisenkot rằng đảng Likud sẽ không tham gia đàm phán thành lập chính phủ đoàn kết nếu phe đối lập tiếp tục tìm cách thay thế Chủ tịch Quốc hội.

Trong khi đó, những người thân cận với ông Eisenkot khẳng định phương án tham gia chính phủ do ông Netanyahu lãnh đạo không được xem xét.

Theo quy định của Israel, Tổng thống Isaac Herzog sẽ tham vấn đại diện các đảng có ghế tại Quốc hội trước khi quyết định giao nhiệm vụ thành lập chính phủ cho một nghị sĩ được đánh giá có khả năng tập hợp sự ủng hộ. Người được giao nhiệm vụ phải tiến hành đàm phán với các đảng để xây dựng liên minh và tìm kiếm sự tín nhiệm của Quốc hội.

Việc bốn đảng đối lập thống nhất ủng hộ ông Eisenkot cho thấy nỗ lực xây dựng một phương án thay thế ông Netanyahu đang được đẩy mạnh. Tuy nhiên, sự khác biệt về lập trường đối với các đảng Arab, cũng như những tranh cãi liên quan đến kết quả bầu cử, có thể tiếp tục cản trở quá trình hình thành liên minh cầm quyền.

Trong bối cảnh không khối nào giành được đa số tuyệt đối, Israel có thể phải trải qua một giai đoạn đàm phán chính trị kéo dài trước khi xác định được thành phần chính phủ mới.

B.N