(Cadn.com.vn) - Theo thống kê của Bệnh viện Phụ sản (BVPS) Trung ương, tỷ lệ thai bất thường đối với phụ nữ mang thai hiện chiếm từ 2-5%. Vì vậy, việc siêu âm thai, chẩn đoán trước khi sinh để phát hiện sớm dị tật của thai nhi là điều cần thiết. Xung quanh vấn đề này, phóng viên Báo Công an TP Đà Nẵng đã có cuộc trò chuyện với bác sĩ Nguyễn Hữu Đông (BS N.H.Đ), Trưởng phòng khám đa khoa Đông Phương, 142 - Triệu Nữ Vương, TP Đà Nẵng.

Bác sĩ Nguyễn Hữu Đông

P.V: Mục đích và lợi ích của siêu âm trong sản khoa là gì, thưa bác sĩ?

BS N.H.Đ: Siêu âm là kỹ thuật phỏng theo nguyên tắc radar của các loài cá heo, dơi hay các loài động vật khác. Các loài động vật này phát ra sóng âm thanh dạng cơ học để thăm dò định vị mục tiêu để bắt mồi, di chuyển. Siêu âm trong sản khoa nhằm xác định chính xác tuổi thai và sàng lọc chẩn đoán dị tật thai. Mọi bà mẹ đều có nguy cơ sinh con bất thường. Khám siêu âm đúng và đầy đủ giúp bà mẹ nhiều cơ hội sinh con khỏe mạnh, tránh các tai biến lúc mang thai cũng như khi chuyển dạ. Chẩn đoán trước khi sinh giúp có thể chọn lựa việc chấm dứt thai kỳ khi phát hiện thai nhi dị tật hoặc có kế hoạch sinh và chăm sóc trẻ bị dị tật một cách tốt nhất, cũng như chuẩn bị tốt cho việc sinh nở (ngôi thai ngược, nhau tiền đạo, thai chậm phát triển, thai quá to...). Nhiều người cũng lo lắng về sự an toàn trong siêu âm thai, thực tế thì năng lượng sử dụng trong sóng siêu âm rất thấp. Kinh nghiệm sử dụng siêu âm hơn 30 năm qua đủ để kết luận rằng, siêu âm rất an toàn cho sức khỏe bà mẹ và thai nhi.

P.V: Vậy chẩn đoán trước khi sinh được tiến hành như thế nào?

BS N.H.Đ: Thời điểm sàng lọc chẩn đoán trước sinh thường qua 3 giai đoạn, khi thai 11-13 tuần, 20-22 tuần và 30-32 tuần. Và như vậy, cần siêu âm tối thiểu mỗi quý một lần, không kể những lần kiểm tra thai trước đó vì động thai hoặc để loại trừ thai ngoài tử cung. Nhưng nếu có những nghi ngờ cần theo dõi (ra máu âm đạo, thai chậm phát triển, ối ít, thai đôi, cao huyết áp, đái đường, tiền sử thai nghén có vấn đề...), bác sĩ sẽ đề nghị số lần siêu âm phù hợp và xét nghiệm sinh hóa bổ sung, hoặc chọc dò nước ối. Chọc ối giúp bác sĩ loại trừ một số bệnh lý nhiễm sắc thể thường gặp như bệnh Down (nhất là các bà mẹ hơn 35 tuổi), hội chứng Edward (3 nhiễm sắc thể 18) và dị tật ống thần kinh. Hiện nay, việc chọc ối kiểm tra chỉ có thể thực hiện tại Hà Nội hoặc TPHCM.

Giữa tuần 11 và tuần 14, giới chuyên môn nhấn mạnh tầm quan trọng của siêu âm phát hiện sớm những dị tật thai, đặc biệt là đo khoảng sáng sau gáy của bào thai (còn gọi là NT). NT dày hơn 3mm thường gặp ở những thai nhi bất thường, hoặc do di truyền, do bệnh tim mạch, hoặc do bệnh lý về xương sụn. Nhưng NT bình thường chỉ có nghĩa là nguy cơ thai bất thường thấp, chứ không phải thai hoàn toàn bình thường. Ngoài ra, các bà mẹ cũng nên đến bác sĩ theo dõi sản khoa để khám định kỳ, đồng thời cần những xét nghiệm tối thiểu cần thiết trong thời gian mang thai, như công thức máu, nhóm máu Rhesus, VDRL, viêm gan B, xét nghiệm nước tiểu...

P.V: Nếu phát hiện dị tật thai thì cần phải xử trí ra sao?

BS N.H.Đ: Chúng tôi gửi những trường hợp này đến BV Đà Nẵng, BVPS Từ Dũ hoặc BVPS Trung ương để có những quyết định chính xác nhất. Ở các bệnh viện tuyến trên, thai phụ sẽ được Hội đồng chẩn đoán trước sinh chẩn đoán hình ảnh, di truyền học, hội chẩn và quyết định xử trí tùy từng trường hợp. Với sự tiến bộ của y học hiện nay, nhiều trường hợp thai bất thường có thể được can thiệp phẫu thuật cho trẻ sau khi sinh và các cháu vẫn phát triển bình thường như một số dị tật về tim, thoát vị hoành, bất thường  thực quản, nghẽn ruột, nang ống mật chủ...

P.V: Những trường hợp nào nằm trong nhóm có nguy cơ cao sinh con bất thường?

BS N.H.Đ: Đó là những trường hợp NT dày hơn bình thường; bà mẹ bị các bệnh tiểu đường, tim mạch; những người thường xuyên tiếp xúc với các chất độc hại: như tia X, phóng xạ; nạn nhân chất độc da cam; phụ nữ mang thai sau tuổi 35; phụ nữ có tiền sử gia đình hoặc bản thân đã từng có thai dị dạng. Song, phần lớn các dị dạng có tính ngẫu nhiên và không làm tăng nguy cơ dị dạng thai trong những lần có thai sau.

P.V: Để phát hiện dị tật thai nhi thì cần có máy móc hiện đại và phải chăng dị tật thai thường khó được chẩn đoán chính xác ở các tuyến cơ sở? Ý kiến của bác sĩ về vấn đề này như thế nào?

BS N.H.Đ: Siêu âm màu 4 chiều là phương tiện hiện đại tốt hơn nhiều so với siêu âm màu và siêu âm trắng đen kinh điển. Song, việc chẩn đoán sớm dị tật thai cần có những bác sĩ chuyên sâu trong lĩnh vực này. Với kỹ năng và kiến thức cơ bản về siêu âm sản phụ khoa, bác sĩ các tuyến cơ sở có thể góp phần không nhỏ trong sàng lọc chẩn đoán trước sinh và gửi bệnh nhân đến các tuyến trên để hội chẩn. Đối với thai từ 20-32 tuần, nếu hội đủ các yếu tố: máy siêu âm màu 4 chiều hiện đại, bác sĩ nhiều kinh nghiệm, da bụng sản phụ không quá dày, tư thế thai nhi thuận lợi, bạn có thể thấy chi tiết các bộ phận bào thai, kể cả lóng tay, đốt sống, môi, nét mặt, tim, não... Bạn cũng có thể gặp các cử động ngạc nhiên như mút ngón tay, uống nước ối, nháy mắt, gãi tai, vẫy tay hoặc uốn dẻo người như các diễn viên múa balê...

Hiện nay, Phòng khám đa khoa Đông Phương được trang bị máy siêu âm màu 4 chiều hiện đại cùng bác sĩ nhiều kinh nghiệm, tu nghiệp tại Pháp và Mỹ, nên hầu hết các bất thường thai có thể được phát hiện. Hy vọng trong tương lai gần, khi BV Đà Nẵng có thêm một số thiết bị để chẩn đoán sinh hóa máu mẹ, việc chẩn đoán trước khi sinh sẽ mang lại những lợi ích rất lớn nhằm làm giảm nỗi lo của các bà mẹ trong thời gian mang thai.

P.V: Cảm ơn bác sĩ!

Tú Phương