Chính phủ Tây Ban Nha đang khẩn trương triển khai các biện pháp kiểm soát tình hình sau khi làn sóng người di cư quy mô lớn từ Maroc tràn vào vùng lãnh thổ Ceuta, gây sức ép chưa từng có đối với lực lượng an ninh và hệ thống tiếp nhận của nước này, đồng thời làm dấy lên tranh luận trong Liên minh châu Âu (EU) về chính sách nhập cư và bảo vệ biên giới.
Theo giới chức địa phương, khoảng 60.000 người đã vượt biên vào Ceuta bằng cả đường bộ lẫn đường biển chỉ trong khoảng 24 giờ, khiến lực lượng biên phòng rơi vào tình trạng quá tải. Ít nhất 34 người được xác nhận thiệt mạng, chủ yếu do đuối nước khi tìm cách vượt biển, trong khi nhiều nguồn tin khác cho rằng số nạn nhân có thể còn cao hơn.
Trước diễn biến nghiêm trọng, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez đã khẩn cấp đến Ceuta để trực tiếp chỉ đạo ứng phó. Ông mô tả vụ việc là hành động xâm phạm toàn vẹn lãnh thổ Tây Ban Nha và khẳng định chính phủ sẽ huy động mọi nguồn lực nhằm bảo đảm an ninh, khôi phục trật tự và bảo vệ người dân. Madrid đồng thời triển khai thêm quân đội, cảnh sát và lực lượng Vệ binh Dân sự tới Ceuta. Xe quân sự và các đội tuần tra được bố trí tại khu vực cảng, quảng trường, các tuyến giao thông chính và những địa điểm công cộng trọng yếu. Lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra giấy tờ, xác minh danh tính và giám sát chặt chẽ hoạt động tại khu vực biên giới.
Chính phủ Tây Ban Nha tuyên bố sẽ đẩy nhanh việc hồi hương những người nhập cảnh trái phép. Tuy nhiên, quá trình này gặp nhiều khó khăn sau phán quyết mới của Tòa án Tối cao Tây Ban Nha, theo đó những người đến Ceuta bằng đường biển không thể bị trả lại Maroc ngay lập tức mà phải thực hiện đầy đủ quy trình pháp lý, bao gồm quyền được hỗ trợ pháp lý và nộp đơn xin tị nạn. Nhà chức trách Tây Ban Nha cho biết hơn 50.000 người đã trở về Maroc, trong đó khoảng 53.000 người được hồi hương theo thỏa thuận khẩn cấp giữa hai nước. Tuy nhiên, nguyên nhân dẫn đến làn sóng di cư đột biến vẫn chưa được xác định. Một số ý kiến cho rằng các đường dây buôn người đã lợi dụng phán quyết mới của tòa án để lan truyền thông tin sai lệch, trong khi cũng có nhận định cho rằng Maroc đã nới lỏng kiểm soát biên giới, dù Rabat bác bỏ cáo buộc này.
Cuộc khủng hoảng tại Ceuta nhanh chóng thu hút sự quan tâm của châu Âu. Thủ tướng Italy Giorgia Meloni kêu gọi xem xét khôi phục kiểm soát biên giới đối với người đến từ Tây Ban Nha nhằm bảo vệ khu vực Schengen. Italy đã quyết định tăng cường kiểm tra hành khách từ Tây Ban Nha bằng đường hàng không và đường biển trong một tháng. Phần Lan và Đan Mạch cũng bày tỏ ủng hộ các biện pháp siết chặt kiểm soát nếu cần thiết.Trong khi đó, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhấn mạnh EU không thể chấp nhận việc người di cư vào lãnh thổ khối mà không tuân thủ các quy định hiện hành, đồng thời khẳng định việc bảo vệ biên giới bên ngoài là trách nhiệm chung của toàn Liên minh.
Giới phân tích nhận định Tây Ban Nha khó có thể bị đình chỉ khỏi Schengen do các điều kiện pháp lý rất nghiêm ngặt. Tuy nhiên, nhiều quốc gia thành viên vẫn có thể đơn phương tái lập kiểm soát biên giới nội khối nếu đánh giá tình hình gây ảnh hưởng đến an ninh và trật tự công cộng. Trong bối cảnh đó, cuộc khủng hoảng tại Ceuta không chỉ đặt ra thách thức đối với chính phủ Tây Ban Nha mà còn trở thành phép thử đối với năng lực phối hợp và chính sách quản lý di cư của toàn EU.
B.N
