Thông tin này được Tổng thống Trump công bố trong một thông điệp dài đăng trên mạng xã hội Truth Social, đồng thời bác bỏ bài viết của báo The New York Times (NYT) cho rằng Nhà Trắng đã rút lại các yêu cầu tài chính đối với trường đại học thuộc khối Ivy League. Trong thông điệp, Tổng thống Trump chỉ trích Harvard là một cơ sở “bài Do Thái nghiêm trọng”, đồng thời cáo buộc nhà trường đã cung cấp thông tin sai lệch cho The New York Times. Người đứng đầu Nhà Trắng khẳng định Harvard đã có các hành vi sai phạm kéo dài trong nhiều năm và “không thể tiếp tục né tránh trách nhiệm trước luật pháp liên bang”. “Chúng tôi đang yêu cầu bồi thường 1 tỷ USD và không muốn có bất kỳ liên hệ nào trong tương lai với Đại học Harvard”, Tổng thống Trump viết, song không nêu rõ cơ sở pháp lý hay cách thức tính toán khoản bồi thường này.

Tuyên bố của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh The New York Times dẫn nguồn tin cho biết chính quyền Mỹ đã rút yêu cầu Harvard phải nộp tiền mặt trong các cuộc đàm phán đang diễn ra nhằm đạt được một thỏa thuận. Tổng thống Trump đã bác bỏ thông tin này, khẳng định các đòi hỏi của Nhà Trắng vẫn không thay đổi. Trước đó, vào tháng 7-2025, ông Trump từng cho biết Harvard đã chủ động tiếp cận chính quyền để thảo luận khả năng dàn xếp, sau khi Đại học Columbia chấp thuận nộp hơn 220 triệu USD nhằm giải quyết các vi phạm tương tự. Khi đó, Tổng thống Trump cho rằng các sai phạm của Harvard nghiêm trọng đến mức cần được xem xét xử lý theo hướng hình sự, chứ không chỉ dừng lại ở trách nhiệm dân sự.

Căng thẳng giữa chính quyền Tổng thống Trump và Đại học Harvard đã leo thang trong nhiều tháng qua. Vào tháng 4-2025, chính quyền Mỹ thông báo đóng băng khoản tài trợ liên bang nhiều năm trị giá 2,2 tỷ USD cùng khoảng 60 triệu USD hợp đồng nghiên cứu dành cho trường. Nhà Trắng coi đây là biện pháp cảnh cáo, với lý do Harvard không tuân thủ các yêu cầu của chính phủ liên quan đến tuyển sinh, tuyển dụng, điều chỉnh chương trình đào tạo và chính sách quản lý nội bộ. Các yêu cầu của chính quyền bao gồm xóa bỏ các chương trình đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI), cấm đeo khẩu trang trong các cuộc biểu tình trong khuôn viên trường, áp dụng tuyển sinh và tuyển dụng dựa trên năng lực, cũng như giảm ảnh hưởng của những giảng viên và nhà quản lý bị cho là “thiên về hoạt động xã hội hơn là học thuật”. Ngoài ra, Nhà Trắng yêu cầu Harvard nộp toàn bộ các báo cáo do các nhóm đặc nhiệm của trường lập ra liên quan đến cuộc chiến chống chủ nghĩa bài Do Thái và thành kiến chống người Hồi giáo trong khuôn viên trường, bao gồm cả những tài liệu chưa từng được công bố.

Bộ Giáo dục Mỹ cũng nhiều lần đe dọa cắt giảm hoặc đóng băng ngân sách liên bang đối với Harvard và một số trường đại học khác, sau khi xảy ra các cuộc biểu tình bị cho là chống Do Thái và Israel, bùng phát sau vụ tấn công của Hamas vào Israel ngày 7-10-2023. Chính quyền Tổng thống Trump coi đây là các vi phạm nghiêm trọng liên quan đến quyền dân sự và trật tự công cộng trong hệ thống giáo dục đại học.

Về phía Đại học Harvard, Hiệu trưởng Alan M. Garber cho rằng các biện pháp của chính quyền, đặc biệt là quyết định đóng băng khoản tài trợ liên bang trị giá 2,2 tỷ USD, đang gây ra “những hậu quả thực sự nghiêm trọng” đối với bệnh nhân, sinh viên, giảng viên, nhân viên, nhà nghiên cứu và uy tín toàn cầu của giáo dục đại học Mỹ. Ông Garber thừa nhận những lo ngại chính đáng về sự gia tăng của chủ nghĩa bài Do Thái, song nhấn mạnh chính phủ có nghĩa vụ pháp lý phải phối hợp với các trường đại học để giải quyết vấn đề này, thay vì áp đặt các biện pháp mang tính kiểm soát.

Căng thẳng tiếp tục gia tăng khi Đại học Harvard đã đệ đơn kiện chính quyền Tổng thống Trump. Đến tháng 5-2025, chính quyền Mỹ thông báo tước quyền tuyển sinh viên quốc tế của Harvard. Bộ An ninh Nội địa Mỹ cho biết trường sẽ không còn được phép tiếp nhận sinh viên nước ngoài, đồng thời yêu cầu các sinh viên quốc tế đang theo học phải chuyển trường hoặc đối mặt nguy cơ bị xếp vào diện cư trú bất hợp pháp.

B.N