Ukraine ngày 2-9 chính thức thông báo cho ICAO về những rủi ro ngày càng gia tăng đối với hoạt động hàng không dân dụng trên lãnh thổ Nga. Động thái này được đưa ra một ngày sau khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cảnh báo các hãng hàng không, công ty bảo hiểm và những đơn vị đang khai thác các sân bay lớn của Nga về tình trạng an ninh trên không.

Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha cho biết Kiev đã thông báo với ICAO rằng không phận Nga không an toàn đối với hàng không dân dụng do hoạt động quân sự gia tăng. Ông kêu gọi các hãng hàng không và chính phủ các nước cân nhắc tránh sử dụng không phận này nhằm hạn chế nguy cơ xảy ra các sự cố ngoài ý muốn.

Theo phía Ukraine, những nguy cơ đối với hàng không dân dụng xuất phát từ việc các cuộc tập kích UAV diễn ra ngày càng sâu vào lãnh thổ Nga. Kiev cho rằng trong môi trường có UAV hoạt động, máy bay dân dụng có thể phải đối mặt với những rủi ro khó lường, đặc biệt tại các khu vực xung quanh những thành phố và sân bay lớn.

Trước đó, trong bài phát biểu tối 1-9, Tổng thống Zelensky cảnh báo không phận Nga đang trở nên "hoàn toàn nguy hiểm". Ông cho rằng dù Ukraine không nhằm vào máy bay dân dụng, việc UAV xuất hiện trên bầu trời Nga khiến các hãng hàng không cần đặc biệt thận trọng. Ông Zelensky đồng thời cho biết Bộ Ngoại giao Ukraine và các cơ quan liên quan sẽ cung cấp thông tin về những nguy cơ trong không phận Nga cho các tổ chức quốc tế và đối tác. Kiev cũng kêu gọi các đại sứ nước ngoài chuyển cảnh báo về thủ đô của họ, đặc biệt đối với những quốc gia có hãng hàng không đang khai thác đường bay tới Nga.

Một số chuyến bay bị hủy, chuyển hướng

Cảnh báo của Ukraine nhanh chóng thu hút sự chú ý trong lĩnh vực hàng không quốc tế. Theo dữ liệu sân bay được Euronews dẫn lại, hãng hàng không giá rẻ Pegasus Airlines của Thổ Nhĩ Kỳ đã hủy 12 chuyến bay đến và đi từ sân bay Vnukovo ở Moscow trong đêm 2-9. Một chuyến bay của Pegasus từ Antalya đến Moscow cũng được cho là phải chuyển hướng do lo ngại về an ninh. Turkish Airlines, trong khi đó, phần lớn vẫn duy trì các chuyến bay tới Moscow nhưng đã hủy một số chuyến giữa Moscow và Istanbul.

Tổng thống Zelensky sau đó cho biết Kiev nhận được thông tin về việc một số hãng hàng không quốc tế bắt đầu hủy chuyến tới các sân bay Nga. Nhà lãnh đạo Ukraine đánh giá đây là phản ứng hợp lý trước những nguy cơ đang diễn ra trên thực địa.

Tuy nhiên, không phải tất cả các hãng hàng không đều dừng hoạt động tại Nga. Một số hãng đến từ Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) vẫn tiếp tục khai thác các đường bay tới Nga hoặc sử dụng không phận nước này. Trong khi đó, các hãng hàng không châu Âu và Mỹ đã tránh bay qua không phận Nga kể từ khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát vào tháng 2-2022.

Moscow bác bỏ cảnh báo của Kiev

Phía Nga phản ứng mạnh trước cảnh báo của Ukraine. Bộ trưởng Giao thông Nga Andrei Nikitin cho biết Moscow đang liên tục nâng cao các yêu cầu về an toàn bay và an ninh sân bay, đồng thời phối hợp với Bộ Quốc phòng và Vệ binh Quốc gia để ứng phó với các mối đe dọa. Ông Nikitin khẳng định Nga có các giải pháp nhằm bảo đảm hoạt động hàng không dân dụng không bị gián đoạn đáng kể.

Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cáo buộc Tổng thống Zelensky tìm cách gây bất ổn xã hội tại Nga khi cảnh báo các hãng hàng không về nguy cơ từ UAV. Theo ông Lavrov, những tuyên bố của Kiev nằm trong một chiến dịch rộng hơn nhằm gây sức ép và làm suy yếu Nga. Tổng thống Nga Vladimir Putin trước đó cũng phản ứng gay gắt trước cảnh báo của ông Zelensky. Nhà lãnh đạo Nga cho rằng việc đe dọa đóng cửa không phận Nga là hành động nghiêm trọng và có thể làm gia tăng căng thẳng giữa hai bên.

Liên hợp quốc cũng bày tỏ lo ngại về nguy cơ xung đột tiếp tục mở rộng. Người phát ngôn Tổng thư ký Liên hợp quốc Stephane Dujarric nhấn mạnh các bên cần thực hiện mọi biện pháp phòng ngừa để tránh gây tổn hại cho dân thường và cơ sở hạ tầng dân sự.

Rủi ro đối với hàng không có thể tiếp tục gia tăng

Những diễn biến trên cho thấy tác động của cuộc xung đột Nga - Ukraine đang ngày càng lan rộng tới hoạt động hàng không dân dụng. Trong thời gian qua, các sân bay Nga nhiều lần phải tạm thời hạn chế hoặc đình chỉ hoạt động khi xuất hiện các cuộc tập kích UAV. Công ty tư vấn rủi ro hàng không Osprey Flight Solutions cảnh báo các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine vào sâu trong lãnh thổ Nga có khả năng tiếp diễn trong năm 2026, trong đó có những khu vực gần Moscow và St. Petersburg. Theo đánh giá của công ty này, nguy cơ tính toán sai hoặc nhầm lẫn mục tiêu đặc biệt đáng lưu ý tại những khu vực liên quan đến hoạt động quân sự. Các cuộc tập kích diễn ra với tần suất cao có thể tiếp tục gây gián đoạn hoạt động tại sân bay, ảnh hưởng lịch trình của các hãng hàng không và làm gia tăng chi phí bảo hiểm cũng như khai thác.

Trong bối cảnh đó, cảnh báo của Ukraine với ICAO không chỉ mang ý nghĩa ngoại giao mà còn đặt ra vấn đề về đánh giá rủi ro đối với các hãng hàng không quốc tế. Việc một số chuyến bay bị hủy hoặc chuyển hướng sau cảnh báo mới nhất cho thấy an toàn không phận đang trở thành một yếu tố ngày càng quan trọng đối với hoạt động hàng không tại Nga. Trong khi Kiev tiếp tục cảnh báo về nguy cơ từ UAV, Moscow khẳng định đủ khả năng duy trì an toàn hàng không. Sự đối đầu trong lĩnh vực này vì vậy có thể tiếp tục tạo sức ép lên các hãng hàng không, hành khách và các cơ quan quản lý hàng không quốc tế trong thời gian tới.

AN BÌNH