(Cadn.com.vn) - Khi Nữ hoàng Hà Lan Beatrix, tuyên bố sẽ thoái vị, nhường ngôi cho con trai, Thái tử Willem Alexander vào ngày 30-4 tới, người ta liền nghĩ đến vị trí tương tự của Nữ hoàng Anh Elizabeth II.

HY VỌNG VỀ THẾ HỆ MỚI

Giải thích về quyết định của mình, Nữ hoàng Hà Lan nói: “Không phải vì nhiệm vụ của tôi quá nặng nề, nhưng tôi muốn trao trọng trách lại cho một thế hệ mới”. Tuyên bố của Nữ hoàng Hà Lan tạo làn sóng tranh cãi vì sao Nữ hoàng Anh, hiện 86 tuổi, không thực hiện một sự chuyển giao tương tự cho tầng lớp kế vị.

Nhiều người cho rằng, nguyên nhân do chế độ quân chủ hiện đại của Anh được thành lập trên tập hợp nguyên tắc khác. Nhiều người Anh có thể muốn “thưởng thức” một sự thay đổi tại Lâu đài Windsor, một cái gì đó nhanh hơn và tươi mới hơn, nhưng chế độ quân chủ ở Anh từ lịch sử bao đời nay không có tiền lệ như thế. Thật vậy, trong nền văn hóa tương tự, chế độ quân chủ Anh là một trong những tổ chức hiếm hoi cần một sự “lão hóa”. Việc này khác xa với Hà Lan, nơi thoái vị có vẻ một tiêu chuẩn. Mẹ của Nữ hoàng Beatrix, Nữ hoàng Juliana, thoái vị vào năm 1980 ở tuổi 70. Mẹ của bà Juliana, Nữ hoàng Wilhelmina, thoái vị vào năm 1948 ở tuổi 68.

Tại Anh, quyết định thoái vị của Vua Edward VIII đưa ra vào năm 1936 chỉ vì ông muốn kết hôn với một phụ nữ người Mỹ đã ly dị chồng, bà Wallis Simpson. Đây là trường hợp ngoại lệ trong quy tắc khắt khe ở Lâu đài Windsor. Như trường hợp Vua George III, người trị vì từ năm 1760 cho đến khi ông qua đời vào năm 1820 ở tuổi 81. Bắt đầu từ năm 1788, nhà vua bị rối loạn chuyển hóa hành hạ, ảnh hưởng hệ thống thần kinh. Đến năm 1810, ông vĩnh viễn mất trí. Mù lòa và tật nguyền, Vua George III dành 10 năm cuối cùng trị vì dưới sự nhiếp chính của con trai, Thái tử George IV lúc đó.

Nữ hoàng Anh Elizabeth II và “người đồng cấp” Hà Lan Beatrix. Ảnh: Reuters

Nữ hoàng Victoria, cháu gái của Vua George III, cũng ngồi trên ngai vàng như vậy từ năm 1837 cho đến khi qua đời ở tuổi 81, mặc dù bà cũng sống trong bệnh tật trong những năm cuối đời. Còn nhớ, tại lễ kỷ niệm kim cương Jubilee 60 năm trị vì vào năm 1897, Nữ  hoàng Victoria gần như kiệt sức. Bà đi giữa đám đông, vẫy tay một cách yếu ớt đến các thần dân. Nhưng biểu tượng của bà lúc đó vẫn không thay đổi. Nữ hoàng Anh hiện nay cũng tiếp bước “truyền thống” này. Năm 1952, khi công chúa Elizabeth lúc đó đang đi du lịch ở Kenya, thì hay tin Vua cha George VI băng hà. Công chúa nhanh chóng trở về và dường như ngầm hiểu rằng, mình phải kế vị ngai vàng cho đến khi qua đời.

60 năm sau, ở tuổi 86, Nữ hoàng vẫn duy trì lịch trình hoạt động dày đặc của mình và là người bảo trợ của hơn 600 tổ chức từ thiện và các tổ chức khác. Mặc dù vậy, vào cuối tháng 5-2012, thời điểm trước khi Nữ hoàng kỷ niệm Đại lễ kim cương Jubilee, nghiên cứu của Cty MORI cho thấy, đa số người Anh vẫn mong muốn Hoàng gia Anh có một thế hệ mới, trẻ hơn. Đây là một trong số ít lý do để nghĩ rằng, Nữ hoàng Elizabeth cũng sẽ tính đến kế hoạch thoái vị sớm hơn.

CUỘC CHUYỂN GIAO NGAI VÀNG Ở HÀ LAN

Nữ hoàng Beatrix được xem là một vị vua nữ có thời gian trị vì lâu nhất của Hoàng gia  Hà Lan và sự thoái vị của bà cũng được xem là một cái mốc quan trọng dài 123 năm dưới triều các nữ hoàng thay nhau nắm quyền.

Nữ  hoàng Beatrix, sinh ngày 31-1-1938, là con gái đầu của Nữ hoàng Juliana với Hoàng thân Prince Bernhard. Năm 1965, Công chúa Beatrix đính hôn với chàng trai quý tộc người Đức Claus von Amsberg, làm việc tại Bộ Ngoại giao Đức. Cuộc hôn nhân của hai người gây ra một cuộc biểu tình lớn trong ngày cưới 10-3-1966. Nguyên nhân do Hoàng tử Claus từng phục vụ trong tổ chức  Thanh niên của Hitler (HYW). Cả hai có 3 người con là Hoàng tử Willem-Alexander (1967), Hoàng tử Friso (1968) và Hoàng tử Constantijn (1969). Bà lên ngôi nữ hoàng ngày 30-4-1980 sau khi mẹ bà, Nữ hoàng Juliana thoái vị.

Trong suốt thời gian trị vì, Nữ  hoàng biến cung điện ở Amsterdam thành văn phòng làm việc, với một tinh thần hăng say cao độ. Bà đảm nhận vị trí đứng đầu nhà nước rất nhiệt tình và có trách nhiệm. Hằng tuần, bà đều gặp mặt các bộ trưởng để thảo luận các vấn đề của chính phủ, vì vậy bà được coi là giám đốc điều hành năng nổ của “tập đoàn Hà Lan”. Theo tạp chí Forbes, năm  2009 tài sản của Nữ hoàng Beatrix  khoảng 300 triệu USD.

HÀ LAN CÓ VỊ VUA ĐẦU TIÊN SAU HƠN 100 NĂM

Trong ngày 30-4 tới, Nữ hoàng sẽ ký văn bản thoái vị tại Cung điện Hoàng gia Amsterdam, sau đó lễ trao quyền cho Thái tử Willem-Alexander diễn ra tại Nieuwe Kerk ở Amsterdam.

Ông Willem-Alexander, Thái tử xứ Orange sinh ngày 27-4-1967. Ông là người đứng đầu dòng họ Amsberg kể từ sau cái chết của cha năm 2002. Năm 2003, ông kết hôn với Công nương Maxima - một cựu nhân viên ngân hàng đầu tư từ Argentine - và hiện có 3 con gái là công chúa Catharina-Amalia (sinh năm 2003), công chúa Alexia (sinh năm 2005), và công chúa Ariane (sinh năm 2007). Ông sau đó nhận tước hiệu cha truyền con nối “Hoàng thân Orange” người thừa kế đương nhiên ngôi vua  của Vương quốc Hà Lan. Willem-Alexander là một phi công được đào tạo bài bản và cũng là chuyên gia trong lĩnh vực quản lý nước sạch.

Ông sẽ trở thành vị vua đầu tiên của Hà Lan kể từ thời Vua Willem III, người qua đời năm 1890. Ngay sau khi nguồn tin trên được công bố, Thủ tướng Hà Lan Mark Rutte ủng hộ và ca ngợi Nữ hoàng là “Người phụ nữ luôn làm tất cả vì xã hội và người dân Hà Lan, bà thực sự là một biểu tượng của Hà Lan”. Thủ tướng Rutte cũng bày tỏ sự kính trọng đối với Thái tử Willem Alexander và cho biết, “Thái tử và công nương Maxima đã sẵn sàng đảm nhận trọng trách. Họ sẽ phục vụ đất nước của chúng ta với lòng sùng ái và ngưỡng mộ”.

Trúc Linh - Khắc Nam