Iran nêu điều kiện hạ nhiệt, bác bỏ đàm phán với Mỹ

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 9-3 tuyên bố Tehran sẵn sàng giảm leo thang căng thẳng tại Trung Đông nếu lãnh thổ của các nước láng giềng không bị sử dụng làm bàn đạp cho các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Phát biểu được đưa ra trong cuộc điện đàm với Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan. Theo ông Pezeshkian, Iran sẵn sàng hạ nhiệt tình hình nếu “không phận, đất liền và vùng biển của các quốc gia láng giềng không bị sử dụng để tấn công người dân Iran”. Nhà lãnh đạo Iran cũng phủ nhận liên quan đến vụ một tên lửa bị đánh chặn tại Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời đề xuất thành lập một nhóm điều tra chung để làm rõ sự việc. Ông cho rằng các cáo buộc nhằm vào Tehran có thể là nỗ lực nhằm chia rẽ Iran với các nước trong khu vực.

Về phía Thổ Nhĩ Kỳ, Tổng thống Erdogan khẳng định việc vi phạm không phận nước này là “không thể chấp nhận được”, đồng thời nhấn mạnh Ankara sẽ thực hiện các biện pháp cần thiết để ngăn chặn các sự cố tương tự. Tuy vậy, ông cũng kêu gọi chấm dứt các hành động nhắm vào các quốc gia Hồi giáo trong khu vực và phản đối việc can thiệp vào công việc nội bộ của Iran.

Trong khi đó, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết nhiều quốc gia, bao gồm Trung Quốc, Nga và Pháp, đã liên hệ với Tehran để thảo luận về khả năng ngừng bắn. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải bảo đảm rằng các hành động gây hấn chống Iran sẽ không lặp lại.Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng khẳng định việc nối lại đàm phán với Mỹ hiện “không nằm trong chương trình nghị sự” của Tehran. Theo ông, Iran có “trải nghiệm cay đắng” từ các cuộc đối thoại trước đây, đặc biệt khi các cuộc tấn công quân sự diễn ra gần thời điểm hai bên tiến hành đàm phán.

Căng thẳng quanh Eo biển Hormuz và nguy cơ lan rộng xung đột

Căng thẳng trong khu vực tiếp tục gia tăng khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC)đưa ra cảnh báo cứng rắn liên quan đến Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu.Người phát ngôn IRGC, Thiếu tướng Ali Mohammad Naeini, tuyên bố lực lượng vũ trang Iran đang “chờ hạm đội hải quân Mỹ” tại khu vực này và sẵn sàng đối phó với sự hiện diện của tàu sân bay USS Gerald R. Ford. Ông cũng cảnh báo rằng nếu các cuộc tấn công của Mỹ và Israel tiếp diễn, Iran có thể chặn hoạt động xuất khẩu dầu từ khu vực.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Washington đang cân nhắc khả năng “tiếp quản” Eo biển Hormuz nhằm bảo đảm tự do hàng hải. Tuy nhiên, ông không nêu rõ kế hoạch này sẽ được triển khai theo hình thức nào.Hiện Mỹ đã triển khai hai nhóm tác chiến tàu sân bay trong khu vực, bao gồm USS Abraham Lincoln hoạt động tại Biển Arab và tàu USS Gerald R. Ford ở Biển Đỏ. Theo Bộ Chỉ huy trung tâm Mỹ (CENTCOM), các lực lượng này nhằm bảo đảm an ninh hàng hải và hỗ trợ các hoạt động quân sự trong khu vực.

Song song với các cảnh báo quân sự, Iran cũng tiến hành nhiều đợt tấn công mới nhằm vào các mục tiêu tại vùng Vịnh. Còi báo động tên lửa đã vang lên tại Dubai và Bahrain, trong khi Saudi Arabia và Kuwait cho biết đã đánh chặn nhiều thiết bị bay không người lái.Theo số liệu từ các quan chức khu vực, kể từ khi chiến sự nổ ra cuối tháng 2, ít nhất 1.230 người đã thiệt mạng tại Iran, 397 người tại Liban và 11 người tại Israel, trong khi 7 binh sĩ Mỹ cũng đã thiệt mạng. Trong bối cảnh đó, cộng đồng quốc tế tiếp tục kêu gọi các bên kiềm chế và ưu tiên giải pháp ngoại giao nhằm ngăn chặn nguy cơ xung đột lan rộng tại Trung Đông.

Giá dầu biến động mạnh

Các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng và tuyến vận tải chiến lược đã khiến giá dầu thế giới biến động mạnh. Giá dầu Brent từng tăng gần 120 USD/thùng trước khi hạ nhiệt, nhưng vẫn cao hơn đáng kể so với thời điểm trước khi xung đột bùng phát.Kết thúc phiên giao dịch, giá dầu ngọt nhẹ Mỹ (WTI) có lúc giảm tới 10%, xuống còn 85,02 USD/thùng. Diễn biến bất ngờ này xảy ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington đang xem xét dỡ bỏ các lệnh trừng phạt liên quan đến dầu mỏ và chỉ đạo Hải quân Mỹ hộ tống tàu chở dầu qua Eo biển Hormuz. Ông cũng bày tỏ tin tưởng rằng cuộc xung đột với Iran sẽ không kéo dài quá tuần này.

Theo các chuyên gia, dù giá dầu tăng mạnh trong ngắn hạn do lo ngại gián đoạn nguồn cung, nhưng thế giới hiện vẫn có nguồn dầu khá dồi dào. Ông Dan Pickering, Giám đốc đầu tư của Công ty Pickering Energy Partners, nhận định giá dầu trên 100 USD có thể không kéo dài lâu khi các hợp đồng dầu kỳ hạn năm 2027–2028 vẫn chỉ quanh vùng 60 USD. Tuy nhiên, một số chuyên gia cảnh báo nếu giao thông qua Eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn đến cuối tháng 3, giá dầu có thể tăng tới 150 USD/thùng.

Trong bối cảnh đó, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết Washington đang cân nhắc phối hợp với các nước khác để bán dầu từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR) nhằm hạ nhiệt thị trường. Kho dự trữ này hiện chứa khoảng 415 triệu thùng dầu.Cùng lúc, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA)và các nước G7 đã tổ chức họp khẩn để theo dõi diễn biến thị trường năng lượng và thảo luận khả năng xả dầu dự trữ chung. Các nước thành viên IEA hiện nắm giữ hơn 1,24 tỷ thùng dầu dự trữ công cộng, cùng khoảng 600 triệu thùng dự trữ của ngành dầu, đủ đáp ứng gần một tháng nhu cầu tiêu thụ của các nước thành viên.Theo giới phân tích, việc giá dầu tăng mạnh trong tuần qua buộc nhiều chính phủ phải cân nhắc giải phóng kho dự trữ nhằm ổn định thị trường, trong bối cảnh nguy cơ gián đoạn nguồn cung tại Trung Đông vẫn hiện hữu.

AN BÌNH