Lấy nhân tài và thể chế làm bệ phóng

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình lại cấu trúc lao động toàn cầu, Đà Nẵng đứng trước cơ hội lớn để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao khi nhiều tập đoàn công nghệ tái cấu trúc. Theo TS Lindsey DeWitt Prat, Giám đốc nghiên cứu (Bold Insight), chiến lược phát triển nhân tài hiện nay không thể bó hẹp trong nhóm kỹ sư công nghệ. Thay vào đó, thành phố cần một lực lượng lao động đa ngành, có sự giao thoa giữa công nghệ, tài chính, khoa học dữ liệu cùng các kiến thức về khoa học xã hội và ngôn ngữ. Đồng quan điểm, ông Lê Quang Đạm, Tổng Giám đốc Marvell Technology Việt Nam, nhấn mạnh rằng AI dù mạnh mẽ đến đâu cũng chỉ là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế tư duy sáng tạo, khả năng giải quyết vấn đề và kỹ năng hợp tác. Do đó, kỹ sư trẻ cần được trang bị nền tảng toán học, ngoại ngữ, tư duy phản biện vững chắc. Phía Marvell cũng cam kết tiếp tục đồng hành cùng các đại học trên địa bàn để xây dựng một hệ sinh thái nghiên cứu tại chỗ.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất không chỉ nằm ở khâu đào tạo mà là khả năng giữ chân người giỏi. Theo TS Nguyễn Ngọc Anh, Giám đốc Depocen, Đà Nẵng phải liên tục tạo ra các cơ hội việc làm hấp dẫn để thu hút chuyên gia quốc tế, kiều bào và nuôi dưỡng tài năng trẻ địa phương. Hơn thế nữa, TS Wojtek Wojaczek - Giám đốc chương trình IPIP Cambridge cho rằng mục tiêu cao nhất của thành phố là kiến tạo một môi trường sống lý tưởng, khiến nhân tài muốn gắn bó lâu dài và xem đây là "quê hương thứ hai". Để hiện thực hóa điều này, thành phố cần xây dựng "bản đồ hành trình nhân tài", trong đó các trường đại học phải chuyển mình thành những "vườn ươm" ý tưởng và doanh nghiệp khởi nghiệp, được nuôi dưỡng trong một hệ sinh thái hội tụ đủ thể chế, vốn đầu tư, cố vấn và sự kết nối cộng đồng.

Nhìn nhận từ góc độ vĩ mô, ông Nguyễn Hồng Hiển (Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương) khẳng định mô hình phát triển dựa vào lao động giá rẻ đã cạn kiệt dư địa. Đà Nẵng buộc phải chuyển sang nền kinh tế dựa trên khoa học công nghệ, trong đó chính quyền đóng vai trò kiến tạo, doanh nghiệp là trung tâm đổi mới và đại học tập trung phát triển tài sản trí tuệ. Đặc biệt, việc Đà Nẵng được lựa chọn thử nghiệm Trung tâm tài chính quốc tế chính là "thời điểm vàng" để tiên phong về thể chế. Việc sớm nghiên cứu và áp dụng các không gian thử nghiệm (sandbox) dành riêng cho AI, công nghệ tài chính (fintech) và tài sản số sẽ là đòn bẩy mang tính quyết định, đưa thành phố cất cánh trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu của khu vực.

Hệ sinh thái logistics và bốn trụ cột đột phá

Chiều 8-7, tại phiên Đối thoại chính sách cấp cao với chủ đề "Hạ tầng, kết nối và hành lang kinh tế: Nền tảng không gian cho tăng trưởng mới", các chuyên gia và nhà hoạch định chiến lược đã thảo luận sâu sắc về tương lai của Đà Nẵng. Tiếng nói chung từ hội nghị khẳng định: Để trở thành một cực tăng trưởng mới thực thụ, Đà Nẵng không thể phát triển các mảng hạ tầng rời rạc mà phải xây dựng một hệ sinh thái logistics đồng bộ, kết hợp khai thác tối đa lợi thế của Hành lang kinh tế Đông - Tây.

Phân tích về chuỗi cung ứng, TS. Dương Tiến Lâm, Trưởng Văn phòng đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA) tại Đà Nẵng, nhấn mạnh tư duy đầu tư hạ tầng hiện nay phải hướng tới kết nối khu vực xuyên biên giới. Thực tế cho thấy, việc nâng cao chất lượng dịch vụ logistics đã thuyết phục nhiều doanh nghiệp tại Lào chuyển hướng từ cảng Laem Chabang (Thái Lan) sang sử dụng cảng Đà Nẵng. Theo TS Lâm, doanh nghiệp hiện đại không chọn một cảng biển đơn lẻ, họ chọn chuỗi cung ứng cạnh tranh nhất. Do đó, Đà Nẵng cần vượt ra khỏi việc chỉ đầu tư "phần cứng" để kiến tạo một hệ sinh thái logistics toàn diện, bao trùm cảng biển, sân bay, giao thông, hạ tầng số và dịch vụ chuyên nghiệp.

Từ bức tranh hạ tầng đó, ông Đặng Việt Dũng, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam, đánh giá Đà Nẵng đang hội tụ "độ chín" về vị trí, quy mô kinh tế và môi trường đầu tư để thực hiện cú bứt phá dựa trên bốn trụ cột trọng tâm. Thứ nhất, việc xây dựng trung tâm logistics quốc tế phải chuyển hướng sang chú trọng giá trị gia tăng dịch vụ trên từng container thay vì chỉ chạy theo sản lượng hàng hóa. Thứ hai, thành phố cần trở thành trung tâm giao thương quốc tế – nơi không chỉ vận chuyển hàng hóa mà còn là điểm hội tụ, trao đổi công nghệ, tri thức và ý tưởng kinh doanh. Thứ ba, ngành du lịch cần được nâng tầm thành trung tâm trung chuyển khách quốc tế nhằm gia tăng chi tiêu, kéo dài thời gian lưu trú và điều phối dòng khách đến các địa phương lân cận.

Cuối cùng, đổi mới sáng tạo phải được coi là động lực cốt lõi dài hạn, lấy các đại học và viện nghiên cứu làm trung tâm để xây dựng hệ sinh thái công nghệ bền vững. Sự kiên định với bốn trụ cột này sẽ là chìa khóa để Đà Nẵng vươn mình, trở thành trung tâm lan tỏa các dòng chảy kinh tế, đầu tư và thương mại của cả khu vực.

B.T