Tháng 11-2025, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi tổ chức hội nghị tiếp nhận tài liệu "Nghiên cứu định vị các vị trí rãnh mộ liệt sĩ Trung đoàn 24A (Mặt trận B3) hy sinh trong trận Mậu Thân ngày 2-2-1968" do nhóm nghiên cứu hỗn hợp Việt Nam - Hoa Kỳ thực hiện. Theo kết quả nghiên cứu ban đầu, tại khu vực phía Bắc và phía Nam đường Trường Chinh, thuộc địa bàn phường Đắk Cấm và phường Kon Tum có khả năng tồn tại các rãnh chôn tập thể liệt sĩ thuộc Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 24A, với số lượng từ khoảng 70 đến 90 người. Sau khi tiếp nhận tài liệu, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi đã phối hợp triển khai công tác tuyên truyền trong nhân dân, đồng thời thành lập các tổ công tác tiến hành xác minh, đối chiếu bản đồ, sơ đồ tác chiến, hồ sơ lưu trữ của Việt Nam và Hoa Kỳ, kết hợp tiếp cận các nhân chứng lịch sử nhằm khoanh vùng khu vực tìm kiếm.

Theo Kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng, đại diện nhóm nghiên cứu hỗn hợp Việt Nam - Hoa Kỳ, đầu mối thông tin ban đầu xuất phát từ một cựu chiến binh Hoa Kỳ từng tham chiến tại Việt Nam giai đoạn 1967-1968, có lưu giữ nhiều tư liệu chiến tranh và từng hỗ trợ xác định vị trí một khu mộ tập thể khoảng 150 liệt sĩ tại sân bay Biên Hòa. Từ các mối liên hệ với cựu binh từng tham chiến tại Việt Nam, nhóm nghiên cứu tiếp tục thu thập thêm nhiều nguồn dữ liệu phục vụ công tác tìm kiếm liệt sĩ.

Đầu năm 2022, nhóm tiếp nhận hai bức ảnh do một cựu chiến binh từng tham chiến tại Kon Tum cung cấp, một bức ghi lại cảnh thu gom thi thể bộ đội Việt Nam cùng giấy tờ, vũ khí tại chiến trường trước khi đưa xuống khu vực rãnh ven đường; bức còn lại là ảnh chụp từ trên không kèm sơ đồ vị trí chôn cất được phác họa theo ký ức của người tham chiến. Theo lời kể của nhân chứng, dọc tuyến rãnh thoát nước ven đường có khoảng từ 60 đến 80 thi thể bộ đội Việt Nam được chôn cất sau trận đánh. Từ những dữ liệu này, nhóm nghiên cứu tiến hành đối chiếu với bản đồ quân sự, ảnh vệ tinh, hồ sơ lưu trữ và nhiều nguồn tư liệu khác. Trong đó, các tài liệu do kỹ sư Lâm Hồng Tiên cung cấp cho thấy sự tương đồng về thời gian, địa bàn và lực lượng tham gia chiến đấu của Trung đoàn 24A trong chiến dịch Mậu Thân 1968 tại Kon Tum.

Để xác định vị trí nghi vấn, nhóm nghiên cứu sử dụng phương pháp chồng lớp bản đồ qua nhiều giai đoạn lịch sử nhằm tái hiện địa hình khu vực. Kết quả phân tích cho thấy một vùng nghi vấn dần hiện rõ với sai số chỉ còn vài mét, tạo cơ sở khoa học quan trọng cho việc khoanh vùng khảo sát thực địa trong thời gian tới. Nhóm nghiên cứu đưa ra giả thiết khu vực chôn cất có thể nằm trong phạm vi lề đường cũ, cách tim đường hiện nay không quá 10m. Tuy nhiên, đây mới chỉ là nhận định khoa học ban đầu và cần tiếp tục được kiểm chứng bằng các phương pháp khảo sát chuyên sâu như radar xuyên đất.

Trong quá trình xác minh, nhiều cựu chiến binh từng trực tiếp tham gia chiến dịch Mậu Thân 1968 cũng đã cung cấp thêm thông tin quan trọng. Trong đó có ông Trần Thanh Hòa, cựu chiến binh Trung đoàn 24A đã từng cùng đồng đội nhiều lần trở lại chiến trường cũ để đối chiếu bản đồ, gặp gỡ nhân chứng nhằm phục vụ công tác tìm kiếm liệt sĩ. Theo ông Hòa, Trung đoàn 24A từng hoạt động tại Mặt trận B3 Tây Nguyên giai đoạn 1966-1971 trước khi cơ động vào miền Đông và miền Tây Nam Bộ. Trong chiến dịch Mậu Thân 1968, đơn vị được giao nhiệm vụ tiến công thị xã Kon Tum và tham gia nhiều trận đánh ác liệt vào các mục tiêu quân sự trọng yếu.

Đến nay, danh sách liệt sĩ của Trung đoàn 24A tham gia chiến dịch Mậu Thân 1968 đã xác định hơn 200 trường hợp. Tuy nhiên, phần lớn mới chỉ xác định được nơi hy sinh chung mà chưa xác định được vị trí chôn cất cụ thể. Theo ông Hòa, những thông tin do phía Hoa Kỳ cung cấp có nhiều điểm tương đồng với tư liệu và ký ức của các cựu chiến binh Trung đoàn 24A. Qua các bức ảnh được lưu giữ, khu vực chôn cất nằm tại rãnh ven đường Trường Chinh, nơi diễn ra các trận đánh của Trung đoàn trong dịp Mậu Thân 1968.

Cuối tháng 5-2025, Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 5 và tỉnh Quảng Ngãi đã tổ chức hội thảo xác minh thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ tại khu vực trên. Tại hội thảo, các nguồn tư liệu từ hồ sơ quân sự, bản đồ tác chiến, nhật ký chiến đấu, không ảnh giải mật và kết quả khảo sát thực địa đã được tổng hợp, đối chiếu. Thiếu tướng Trần Minh Trọng- Phó Chính ủy, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 5 cho biết, qua đối chiếu nhiều nguồn dữ liệu trong nước và Hoa Kỳ, kết hợp không ảnh quân sự, lời kể nhân chứng và kết quả khảo sát thực địa, cơ quan chức năng nhận định khu vực đường Trường Chinh thuộc phường Đắk Cấm và phường Kon Tum có khả năng tồn tại mộ tập thể cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong chiến dịch Mậu Thân 1968.

Theo Thiếu tướng Trần Minh Trọng, hội thảo đã thống nhất đánh giá bước đầu có đủ cơ sở để triển khai khảo sát và khai quật có kiểm soát tại khu vực nghi vấn. Tuy nhiên, đây là công việc đặc biệt quan trọng, liên quan đến công tác đền ơn đáp nghĩa, chính sách và đời sống dân sinh nên quá trình thực hiện phải bảo đảm chặt chẽ, thận trọng và đúng quy định. Việc khảo sát, tìm kiếm sẽ được tiến hành từng bước, kết hợp nhiều biện pháp nghiệp vụ nhằm vừa xác minh chính xác thông tin lịch sử, vừa hạn chế thấp nhất ảnh hưởng đến đời sống người dân và cảnh quan đô thị. Đồng thời, các lực lượng chức năng sẽ tổ chức quản lý, bảo vệ hiện trường, thực hiện đầy đủ việc ghi hình, lập hồ sơ, niêm phong, bảo quản các di vật, mẫu vật và dấu tích lịch sử thu được trong quá trình khảo sát, phục vụ lâu dài cho công tác nghiên cứu, xác minh và nhận dạng liệt sĩ.

Hà Vy