Căng thẳng tại Trung Đông đang bước vào giai đoạn nguy hiểm khi các bên liên tục mở rộng phạm vi và mức độ tấn công. Ngày 19-3, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu xác nhận nước này đã "hành động một mình" trong cuộc không kích nhằm vào tổ hợp khí đốt South Pars của Iran - một trong những cơ sở năng lượng lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, ông cho biết Israel sẽ tạm dừng các cuộc tấn công tương tự theo đề nghị từ phía Mỹ.

Phát biểu này được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công khai cho biết ông đã yêu cầu Israel không tiếp tục nhắm vào các cơ sở năng lượng của Iran. Theo ông Trump, việc tấn công các mục tiêu này có thể đẩy giá dầu và khí đốt tăng vọt, gây tác động tiêu cực đến kinh tế toàn cầu cũng như tình hình trong nước Mỹ. "Tôi đã nói với ông ấy đừng làm như vậy, và ông ấy sẽ không làm nữa", ông Trump nhấn mạnh.

Dù khẳng định Washington không trực tiếp tham gia vào cuộc tấn công South Pars, nhà lãnh đạo Mỹ thừa nhận có sự phối hợp nhất định với Israel. Trong khi đó, ông Netanyahu cũng nhấn mạnh Tel Aviv hành động độc lập, song sẵn sàng điều chỉnh chiến lược theo đề nghị của đồng minh quan trọng nhất.

Trên thực địa, xung đột vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) tiếp tục mở rộng chiến dịch, tiến hành không kích nhiều tàu hải quân của Iran tại khu vực Biển Caspi. Đây được xem là bước leo thang đáng kể, khi lần đầu tiên các mục tiêu ở miền Bắc Iran bị tấn công kể từ khi xung đột bùng phát. Đáp trả, Iran đã phóng nhiều đợt tên lửa vào lãnh thổ Israel. Tại thành phố Haifa, một số tên lửa đã đánh trúng khu tổ hợp lọc dầu, gây cháy cục bộ và làm hư hại một số hạng mục. Dù chưa ghi nhận thương vong nghiêm trọng, các vụ tấn công đã làm gián đoạn nguồn điện cục bộ và gây tâm lý bất ổn trong dân cư. Theo truyền thông Israel, một cơ sở lọc dầu khác tại Haifa cũng bị ảnh hưởng, với cột khói đen lớn bốc lên từ hiện trường. Các mảnh vỡ từ tên lửa và hệ thống đánh chặn đã gây cháy một số phương tiện và khiến ít nhất một người bị ảnh hưởng do hít phải khói.

Ở chiều ngược lại, Tehran thể hiện lập trường cứng rắn. Giới chức Iran tuyên bố các cuộc tấn công vào hạ tầng năng lượng của nước này đã mở ra "một giai đoạn mới của cuộc chiến", đồng thời cảnh báo sẽ nhắm vào các cơ sở năng lượng có liên quan đến Mỹ và các đồng minh nếu bị tấn công thêm. Một điểm nóng khác là eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ toàn cầu. Iran từng đe dọa đóng cửa tuyến hàng hải chiến lược này nhằm gây sức ép, song Thủ tướng Netanyahu khẳng định mọi nỗ lực như vậy sẽ không thành công. Dù vậy, nguy cơ gián đoạn nguồn cung vẫn khiến thị trường năng lượng toàn cầu chao đảo.

Trước tình hình đó, nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế đã lên tiếng kêu gọi kiềm chế. Liên minh châu Âu (EU) kêu gọi các bên "tạm ngừng" tấn công vào cơ sở năng lượng và nước, đồng thời nhấn mạnh cần bảo vệ dân thường và tuân thủ luật pháp quốc tế. Nga cũng kêu gọi chấm dứt ngay các hành động thù địch và thúc đẩy giải pháp ngoại giao. Các nước phương Tây như Anh, Pháp, Đức, Italy, Canada, Hà Lan và Nhật Bản tuyên bố sẵn sàng phối hợp để đảm bảo an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz và ổn định thị trường năng lượng. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có động thái cụ thể nào được triển khai ngay lập tức.

Trong khi đó, nội bộ Mỹ cũng xuất hiện những dấu hiệu không đồng nhất về mục tiêu chiến lược. Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ Tulsi Gabbard cho biết Washington và Tel Aviv đang theo đuổi các mục tiêu khác nhau: Israel tập trung vào việc vô hiệu hóa lãnh đạo Iran, còn Mỹ hướng đến hạn chế năng lực tên lửa và hải quân của Tehran.

Giới quan sát nhận định, việc Israel tạm dừng tấn công vào các cơ sở năng lượng có thể là bước đi nhằm tránh vượt "lằn ranh đỏ" dẫn đến một cuộc khủng hoảng dầu mỏ toàn cầu. Tuy nhiên, khi các cuộc tấn công quân sự vẫn tiếp diễn và lập trường các bên còn cứng rắn, triển vọng hạ nhiệt xung đột vẫn rất mong manh.

AN BÌNH