Ngoài các nghi thức quan trọng của phần Lễ: Rước Thần Nông từ Cồn Thần về đình Thần Nông; lễ an vị thần và lễ rước Thần Nông dạo đồng Phong Lệ, ở phần Hội sẽ diễn ra nhiều hoạt động văn hóa dân gian độc đáo như chấm cờ mục đồng, hát mục đồng, tái diễn các trò chơi của trẻ mục đồng ngày xưa như: lò cò, kéo co, ống thụt, nhảy dây, rồng rắn lên mây, ô ăn quan…Cùng đó là chương trình hô hát Bài chòi; giới thiệu các sản phẩm nông sản, làng nghề, văn hóa đặc trưng của làng Phong Lệ tại các gian hàng trong khuôn viên Đình Thần Nông ...

Theo bà Trần Thị Thúy Hà - Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường Hòa Xuân, điểm nhấn và cũng là điểm mới của Lễ hội năm nay là tọa đàm Lễ hội Mục đồng làng Phong Lệ trong không gian văn hóa “Làng trong phố, phố trong làng”. Tọa đàm nhằm nhận diện đầy đủ vai trò, giá trị lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng, nhân văn của Lễ hội độc đáo này trong cấu trúc văn hóa truyền thống địa phương, trên cơ sở đó để bảo tồn, phục dựng, truyền dạy và phát huy giá trị Lễ hội Mục đồng gắn với phát triển văn hóa, giáo dục cộng đồng và du lịch địa phương. Từ đó làm cơ sở để xây dựng Đề án “Làng văn hóa đặc trưng Phong Nam”, mô hình “Làng trong phố, phố trong làng” cũng như công tác chuẩn bị phục dựng Lễ hội Mục đồng trong thời gian đến, với định hướng sẽ tổ chức lễ hội này định kỳ hàng năm, thay vì 3 năm/lần như trước đây.

Lễ hội Mục Đồng làng Phong Lệ (xã Hòa Châu cũ, nay là phường Hòa Xuân) là lễ hội độc đáo, duy nhất trên toàn quốc nhằm tôn vinh trẻ chăn trâu,được tổ chức theo Tam niên nhất lệ (tức 3 năm một lần). Lễ hội này được tổ chức lần cuối cùng vào năm 1936. Sau 70 năm gián đoạn, lễ hội được phục dựng và tổ chức vào các năm 2007, 2010 và 2014. Sau 10 năm bị gián đoạn, đến năm 2024, UBND huyện Hòa Vang (cũ) phục dựng và tổ chức lại lễ hội.

Lễ hội Mục Đồng làng Phong Lệ được tổ chức vào khoảng thời gian tiết trời đẹp nhất trong năm, nắng ráo, mùa màng tạm xong, người nông dân có thời gian nông nhàn để tham gia vào lễ hội.

Lễ hội gồm có 3 phần lễ, 1 phần hội gồm: lễ rước Thần Nông từ Cồn Thần về đình Thần Nông; tiếp theo là lễ an vị thần, các chư phái tộc thay nhau vào đình dâng hương, đảnh lễ thần.; sau cùng là lễ rước Thần Nông dạo đồng Phong Lệ, được tiến hành suốt cả một ngày. Sau đó là phần hội.

Lễ hội giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của người dân làng Phong Lệ xưa, là sản phẩm sáng tạo thể hiện sự gắn kết cộng đồng. Bản sắc văn hóa trong Lễ hội rước Mục đồng đã và đang được cộng đồng duy trì, thực hành, lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, có tính lan tỏa mạnh mẽ trong đời sống văn hóa tâm linh của người dân làng Phong Lệ.

P.Thủy