Cụ thể, qua kết quả thanh tra tập trung vào hoạt động cấp tín dụng, xử lý nợ xấu, phòng chống rửa tiền và giao dịch ngoại hối trong giai đoạn từ 1-1-2023 đến 31-10-2025 ở Chi nhánh Ngân hàng TMCP Nam Á (NamABank) tại Đà Nẵng, cho thấy một số hồ sơ cho vay chưa được thẩm định đầy đủ khi thiếu cập nhật báo cáo tài chính gần nhất hoặc chưa thu thập đủ tài liệu để đánh giá chính xác khả năng trả nợ của khách hàng. Công tác định giá tài sản bảo đảm, đặc biệt là trái phiếu doanh nghiệp, cũng chưa chặt chẽ.

Việc đánh giá chưa đầy đủ yếu tố thị trường, tính thanh khoản và năng lực của đơn vị phát hành có thể làm gia tăng rủi ro thu hồi nợ khi phát sinh vấn đề. Bên cạnh đó, việc kiểm tra và giám sát sau giải ngân còn tồn tại thiếu sót. Một số trường hợp chưa thực hiện kiểm tra thực tế hoạt động kinh doanh, chưa đánh giá đầy đủ dòng tiền trả nợ hoặc chưa theo dõi sát tình trạng tài sản bảo đảm theo quy định nội bộ. Rủi ro từ các khoản vay sử dụng chứng từ do cá nhân lập, có độ tin cậy chưa cao và khó xác minh giá trị giao dịch. Điều này có thể ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

Hay tại Ngân hàng TMCP Quốc Tế Việt Nam (VIB) - Chi nhánh Huế: trong hoạt động cho vay, công tác thẩm định, xét duyệt cho vay còn nhiều sai phạm như: chưa thể hiện, đánh giá địa điểm, cơ sở kinh doanh của doanh nghiệp trong đề xuất, thẩm định; cho vay mua xe ô-tô với mục đích kinh doanh vận tải hành khách đường bộ nhưng chưa thẩm định một số nội dung cơ bản về doanh thu bình quân trên ngày hoặc trên tháng, số ngày chạy xe thực tế, hình thức hoạt động chạy xe tuyến cố định, hợp đồng dài hạn hay chạy xe công nghệ, thời gian xe bảo dưỡng và sửa chữa, chi phí nguyên liệu, phí cầu đường, bến bãi, bảo hiểm…; nhận xét, đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp chưa cụ thể, chi tiết, số liệu về lợi nhuận sau thuế, khấu hao thiếu chính xác.

Công tác thẩm định, đánh giá nguồn thu nhập của khách hàng dùng để trả nợ từ cho thuê tài sản là bất động sản nhưng qua kiểm tra, một số tài sản cho thuê không phải là tài sản của khách hàng, chưa có cơ sở chứng minh nguồn thu từ cho thuê tài sản; việc nâng hạn mức cấp tín dụng đối với khách hàng chưa phù hợp với thực trạng kinh doanh; thiếu hồ sơ, tài liệu chứng minh nguồn vốn tự có tham gia vào phương án vay vốn; chưa phân tích, không đánh giá nguyên nhân điều chỉnh cơ cấu nguồn vốn của phương án vay vốn; chưa đánh giá, xác định cụ thể người có liên quan của khách hàng, tổng dư nợ của khách hàng và người có liên quan theo quy định nội bộ của VIB Việc kiểm tra, giám sát vốn vay còn sai phạm như: cho vay sửa chữa nhà ở nhưng công tác kiểm tra sau cho vay thiếu hình ảnh sau sửa chữa nhà cụ thể là ảnh màu, thể hiện công trình thi công hoàn thiện đúng với địa chỉ giấy chứng nhận theo quy định nội bộ của VIB.

Tiếp đến, nguồn trả nợ vốn vay từ hoạt động kinh doanh của khách hàng là cho thuê bất động sản và kinh doanh mua nhưng VIB - Chi nhánh Huế không kiểm tra, đánh giá tình hình hoạt động kinh doanh của khách hàng tại thời điểm kiểm tra; thiếu chứng từ chứng minh việc sử dụng vốn vay mục đích; chưa kiểm tra tình hình cho thuê bất động sản để đánh giá nguồn thu nhập trả nợ; thực hiện kiểm tra định kỳ chưa đầy đủ, việc kiểm tra không có các tài liệu, chứng từ kèm theo làm bằng chứng cho các thông tin kiểm tra theo quy định nội bộ của VIB. Về tài sản đảm bảo khoản vay còn sai phạm như: theo văn bản quy định của VIB, đối với diện tích quy hoạch cây xanh phải được định giá theo đơn giá Nhà nước tuy nhiên qua kiểm tra tài sản thế chấp của khách hàng có 1 phần diện tích quy hoạch đất cây xanh nhưng đơn vị định giá theo giá thị trường; chưa hoàn thiện thủ tục thế chấp tài sản bảo đảm khoản vay…

Ngoài ra, về xử lý nợ xấu, việc xử lý thu hồi nợ ngoại bảng sau khi xử lý rủi ro, VIB - Chi nhánh Huế để xảy ra các sai sót như: một số hồ sơ thiếu biên bản làm việc với khách hàng để xác định nguyên nhân nợ quá hạn, nợ xấu; biên bản làm việc với khách hàng không thể hiện ngày tháng năm; thiếu báo cáo đánh giá, phân tích nợ xấu chi tiết từng khách hàng để xác định nguyên nhân dẫn đến nợ quá hạn/nợ xấu; mặc dù có triển khai một số biện pháp để đôn đốc thu nợ ngoại bảng sau khi xử lý rủi ro, tuy nhiên, chưa có những biện pháp thu nợ hiệu quả, dẫn đến chưa thu hồi được khoản nợ đã xử lý rủi ro.

Sai sót tương tự như 2 ngân hàng nói trên còn có Ngân hàng Nông nghiệp và PTNT Việt Nam (Agribank) - Chi nhánh Hùng Vương Quảng Ngãi. Qua quá trình thanh tra nhận thấy hoạt động cấp tín dụng tại ngân hàng này còn tồn tại một số hạn chế liên quan đến các vấn đề như: thẩm định, xét duyệt cho vay; kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn vay; việc ký kết lại hợp đồng bảo đảm khi cho vay có tài sản đảm bảo là tài sản hình thành trong tương lai; việc cập nhật thông tin về giá trị tài sản đảm bảo trên hệ thống thông tin của Trung tâm Tín dụng quốc gia Việt Nam (CIC)…

PHÚ NAM