Tín hiệu trái chiều từ Washington và Tehran

Những phát biểu mới nhất từ phía Mỹ cho thấy sự thiếu nhất quán trong cách tiếp cận cuộc xung đột. Ngày 31-3, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington có thể chấm dứt chiến dịch quân sự nhằm vào Iran trong vòng 2-3 tuần tới, thậm chí không cần một thỏa thuận ngoại giao chính thức. Theo ông, việc rút quân có thể diễn ra đơn phương nếu Mỹ đánh giá Iran không còn khả năng phát triển vũ khí hạt nhân.

Tuy nhiên, quan điểm này lại phần nào mâu thuẫn với lập trường cứng rắn hơn từ Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth, người nhấn mạnh Washington vẫn để ngỏ khả năng tiếp tục chiến dịch quân sự nếu Tehran không tuân thủ các điều kiện đặt ra. Ông Hegseth cũng cho rằng những ngày tới sẽ mang tính quyết định đối với cục diện chiến trường, cho thấy Mỹ vẫn đang chuẩn bị cho cả hai kịch bản: leo thang hoặc hạ nhiệt. Trong khi đó, dư luận nội bộ Mỹ lại có xu hướng muốn chấm dứt can dự. Một cuộc thăm dò cho thấy khoảng 2/3 người dân Mỹ ủng hộ việc nhanh chóng rút khỏi xung đột, ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với việc không đạt được toàn bộ mục tiêu chiến lược.

Về phía Iran, Tổng thống Masoud Pezeshkian khẳng định nước này có "đủ ý chí" để kết thúc xung đột, nhưng nhấn mạnh điều kiện tiên quyết là phải có những đảm bảo chắc chắn nhằm ngăn chặn các hành động quân sự trong tương lai. Lập trường này cho thấy Tehran không phản đối đối thoại, nhưng yêu cầu một khuôn khổ ràng buộc rõ ràng hơn thay vì các cam kết mang tính tạm thời. Ngoại trưởng Abbas Araqchi cũng xác nhận đã có các kênh liên lạc gián tiếp với Mỹ thông qua trung gian, song nhấn mạnh đây chưa phải là đàm phán chính thức. Điều này phản ánh một thực tế quen thuộc trong các cuộc khủng hoảng Trung Đông: đối thoại vẫn tồn tại, nhưng luôn ở trạng thái thăm dò và dè chừng.

Lan rộng căng thẳng: từ năng lượng, công nghệ đến quan hệ đồng minh

Không chỉ dừng lại ở khía cạnh quân sự, xung đột hiện nay đang lan rộng sang nhiều lĩnh vực khác, đặc biệt là kinh tế và công nghệ. Việc Iran phong tỏa thực tế eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu toàn cầu - đã đẩy giá năng lượng tăng mạnh. Tại Mỹ, giá xăng trung bình đã vượt mốc 4 USD/gallon lần đầu tiên trong hơn ba năm, tạo áp lực đáng kể lên chính quyền của Tổng thống Trump trong bối cảnh chính trị nhạy cảm trước bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Trong nỗ lực ứng phó, ông Trump kêu gọi các quốc gia đồng minh mua nhiên liệu từ Mỹ hoặc tự đảm bảo vận chuyển qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đề xuất này bị đánh giá là khó khả thi khi phần lớn sản lượng nhiên liệu của Mỹ đang phục vụ nhu cầu nội địa, với lượng xuất khẩu dư thừa khá hạn chế. Căng thẳng cũng bộc lộ rõ trong quan hệ giữa Mỹ và các đồng minh. Việc một số quốc gia từ chối tham gia chiến dịch quân sự khiến Washington tỏ ra không hài lòng. Những phát biểu chỉ trích công khai, đặc biệt nhắm vào các đối tác châu Âu, cho thấy sự rạn nứt trong nội bộ NATO về cách tiếp cận cuộc khủng hoảng.

Ở một diễn biến khác, Iran đã mở rộng phạm vi cảnh báo sang lĩnh vực công nghệ. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố có thể nhắm mục tiêu vào các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ như Microsoft, Google, Apple, Tesla hay Boeing nếu các cuộc tấn công nhằm vào giới chức Iran tiếp diễn. Đây là bước đi đáng chú ý, cho thấy xung đột có nguy cơ lan sang không gian mạng và hạ tầng kinh tế toàn cầu. Đáng chú ý hơn, Tehran còn tuyên bố hạ tầng internet vệ tinh Starlink là "mục tiêu hợp pháp" trong khu vực. Động thái này không chỉ mang tính biểu tượng mà còn phản ánh lo ngại của Iran về vai trò của các công nghệ viễn thông trong bối cảnh kiểm soát thông tin và an ninh nội địa.

AN BÌNH