Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang đứng trước một trong những quyết định khó khăn nhất kể từ khi xung đột với Iran bùng phát hồi cuối tháng 2-2026. Trong bối cảnh giá năng lượng tăng cao, thương mại toàn cầu bị gián đoạn và cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang tới gần, Nhà Trắng được cho là đang cân nhắc một thỏa thuận tạm thời kéo dài 60 ngày với Tehran nhằm duy trì lệnh ngừng bắn và mở đường cho các cuộc đàm phán sâu hơn về chương trình hạt nhân Iran.

Theo nhiều nguồn tin từ truyền thông Mỹ, bản ghi nhớ (MOU) đang được các bên thảo luận sẽ bao gồm việc gia hạn đình chiến, từng bước khôi phục hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz và xem xét nới lỏng một số biện pháp trừng phạt đối với Iran. Đổi lại, Tehran sẽ tham gia các cuộc thương lượng liên quan đến chương trình hạt nhân và đảm bảo tuyến hàng hải chiến lược này tiếp tục mở cửa với tàu thương mại quốc tế. Tuy nhiên, đến nay Iran vẫn bác bỏ thông tin cho rằng hai bên đã hoàn tất dự thảo thỏa thuận. Một thành viên trong nhóm đàm phán Iran nói với hãng Tasnim rằng "văn bản vẫn chưa được hoàn thiện" và mọi thông tin về việc Tehran đã đồng ý bản ghi nhớ đều không chính xác.

Dù vậy, các động thái ngoại giao dồn dập trong tuần qua cho thấy Washington và Tehran đang tìm cách tránh nguy cơ leo thang xung đột sau hơn ba tháng đối đầu quân sự. Cuộc chiến đã khiến thị trường năng lượng toàn cầu chao đảo khi Iran nhiều lần siết kiểm soát eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ giao dịch bằng đường biển trên thế giới. Áp lực kinh tế ngày càng gia tăng đang buộc ông Trump phải tính tới một giải pháp hạ nhiệt căng thẳng. Các mô hình dự báo cho thấy Mỹ có thể đã tiêu tốn hơn 95 tỷ USD cho chiến dịch quân sự tại Iran kể từ cuối tháng 2. Trong khi đó, giá nhiên liệu tại Mỹ liên tục leo thang, tạo sức ép lớn đối với chính quyền trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11-2026 đang đến gần.

Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất đối với ông Trump lại đến từ chính nội bộ đảng Cộng hòa. Nhiều nghị sĩ và nhân vật có ảnh hưởng trong đảng phản đối bất kỳ thỏa hiệp nào với Tehran, cho rằng Washington đang từ bỏ những mục tiêu từng được đặt ra khi phát động chiến dịch quân sự. Thượng nghị sĩ Roger Wicker, Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Thượng viện Mỹ, cảnh báo rằng một thỏa thuận ngừng bắn kéo dài 60 ngày sẽ là "thảm họa" nếu Iran không đàm phán thiện chí. Hai Thượng nghị sĩ Ted Cruz và Lindsey Graham cũng công khai chỉ trích khả năng nhượng bộ Tehran, đặc biệt nếu Mỹ đồng ý nới lỏng trừng phạt hoặc giải phóng các tài sản bị phong tỏa của Iran ở nước ngoài. Theo giới quan sát, nhiều nhân vật bảo thủ trong đảng Cộng hòa lo ngại thỏa thuận mới có thể mang dáng dấp của Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA) được ký dưới thời cựu Tổng thống Barack Obama năm 2015 - thỏa thuận mà chính ông Trump từng rút khỏi vào năm 2018 với lý do "quá mềm yếu" với Iran.

Trong khi đó, Nhà Trắng đang cố gắng cân bằng giữa áp lực chính trị trong nước và yêu cầu ổn định tình hình khu vực. Một số nguồn tin cho biết chính quyền Trump đã đưa ra đề xuất tất cả các bên tham gia thỏa thuận cùng tham gia Hiệp định Abraham thông qua việc công nhận Israel. Tuy nhiên, giới phân tích nhận định khả năng này khó trở thành hiện thực trong bối cảnh hiện nay.

Các tuyên bố từ Tehran cũng cho thấy khoảng cách giữa hai bên vẫn còn rất lớn. Người đứng đầu Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại Quốc hội Iran, ông Ebrahim Azizi, khẳng định Tehran sẽ không từ bỏ quyền kiểm soát eo biển Hormuz và cũng không có kế hoạch chuyển giao lượng uranium làm giàu cho bất kỳ bên thứ ba nào. Song song với tiến trình ngoại giao, căng thẳng quân sự vẫn chưa chấm dứt hoàn toàn. Truyền thông Iran cho biết lực lượng phòng không nước này vừa đánh chặn một máy bay không người lái của Mỹ tại tỉnh Bushehr, trong khi các vụ va chạm lẻ tẻ tại vùng Vịnh và eo biển Hormuz vẫn tiếp diễn.

Trong bối cảnh đó, Tổng thống Trump được cho là đang trì hoãn quyết định cuối cùng để đánh giá kỹ những tác động chính trị của một thỏa thuận tạm thời với Iran. Theo Axios, ông Trump đã thông báo với các bên trung gian rằng ông cần thêm thời gian để xem xét các điều khoản trước khi đưa ra quyết định. Giới phân tích cho rằng Tổng thống Mỹ hiện rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan. Nếu tiếp tục gây sức ép quân sự, Washington sẽ đối mặt nguy cơ khủng hoảng năng lượng kéo dài và thiệt hại kinh tế ngày càng lớn. Nhưng nếu chấp nhận một thỏa thuận bị xem là nhượng bộ Iran, ông Trump có thể đánh mất sự ủng hộ của bộ phận cử tri bảo thủ vốn là nền tảng chính trị quan trọng trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Khi đồng hồ chính trị đang đếm ngược và áp lực kinh tế tiếp tục gia tăng, mọi quyết định của Nhà Trắng trong những ngày tới có thể ảnh hưởng trực tiếp tới tương lai chính trị của ông Trump cũng như cục diện Trung Đông trong thời gian tới.

AN BÌNH