Mỹ mở rộng không kích, Iran đáp trả trên nhiều mặt trận

Ngày 12 và rạng sáng 13-7, quân đội Mỹ tiếp tục triển khai các đợt không kích quy mô lớn nhằm vào nhiều mục tiêu quân sự của Iran. Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), chiến dịch tập trung vào các hệ thống tên lửa, phòng không, trạm radar ven biển, căn cứ triển khai thiết bị bay không người lái (UAV), xuồng cao tốc của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và các cơ sở được cho là có khả năng đe dọa tàu thương mại qua eo biển Hormuz.

Các cuộc tấn công trải rộng tại nhiều địa phương của Iran như Bandar Abbas, đảo Qeshm, Jask, Sirik, Khuzestan, Sistan-Baluchestan và khu vực Khondab, nơi đặt cơ sở sản xuất nước nặng. Theo truyền thông Iran, một số vụ nổ đã xảy ra tại các địa điểm này, song phần lớn mục tiêu là cơ sở quân sự.

CENTCOM cho biết chỉ trong ba đêm liên tiếp, quân đội Mỹ đã tiến hành hơn 300 cuộc tấn công nhằm làm suy giảm năng lực của Iran trong việc cản trở hoạt động hàng hải quốc tế. Washington khẳng định chiến dịch được triển khai theo chỉ thị của Tổng thống Donald Trump nhằm bảo vệ quyền tự do hàng hải và buộc Tehran phải chịu trách nhiệm về các vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại.

Đáp trả, Iran tiếp tục phóng tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các mục tiêu quân sự của Mỹ và đồng minh tại Bahrain, Kuwait, Jordan, Qatar, Oman và UAE. IRGC tuyên bố đã tấn công nhiều căn cứ không quân, hệ thống radar, kho nhiên liệu, bệ phóng tên lửa và trung tâm chỉ huy của Mỹ trong khu vực. Phía Mỹ bác bỏ các tuyên bố từ Iran về việc gây thương vong cho quân nhân Mỹ, đồng thời khẳng định toàn bộ lực lượng vẫn an toàn và các thông tin do Tehran công bố chỉ là hoạt động tuyên truyền.

Các nước Vùng Vịnh tăng cường phòng thủ, ngoại giao khẩn trương

Làn sóng tấn công qua lại khiến nhiều quốc gia Vùng Vịnh phải nâng mức cảnh giác an ninh. Tại Bahrain, hệ thống phòng không được kích hoạt để đánh chặn tên lửa và UAV, trong khi còi báo động vang lên tại nhiều khu vực. Kuwait cho biết lực lượng quân đội đã triển khai ứng phó với các mục tiêu trên không, còn Jordan xác nhận đánh chặn nhiều tên lửa từ Iran.

Qatar tạm thời đình chỉ phần lớn hoạt động hàng hải nhằm bảo đảm an toàn. Giới chức nước này cho biết ba người, trong đó có một trẻ em, bị thương do mảnh vỡ từ tên lửa hoặc đạn đánh chặn rơi xuống. Doha đồng thời phản đối các cuộc tấn công nhằm vào lãnh thổ mình và tuyên bố bảo lưu quyền đáp trả.

Trong bối cảnh đó, nhiều nỗ lực ngoại giao cũng được thúc đẩy nhằm ngăn chặn xung đột lan rộng. Tổng thống Ai Cập Abdel-Fattah El-Sisi và Tổng thống UAE Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan đã hội đàm, kêu gọi tăng cường phối hợp để hạ nhiệt tình hình. Ai Cập lên án các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV nhằm vào nhiều quốc gia Arab, đồng thời kêu gọi Mỹ và Iran sớm nối lại đối thoại. Iraq cũng khẳng định sẽ không cho phép sử dụng lãnh thổ hoặc không phận nước này để tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào các nước thuộc Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC). Trong khi đó, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres tiếp tục kêu gọi các bên kiềm chế tối đa và tránh mọi hành động có thể khiến tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát.

Hormuz tiếp tục là điểm nóng của cuộc đối đầu

Eo biển Hormuz tiếp tục là tâm điểm của cuộc khủng hoảng hiện nay. Đây là tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới trước khi xung đột bùng phát. Iran tuyên bố eo biển vẫn đóng cửa và mọi hoạt động qua lại sẽ chỉ được nối lại khi tình hình ổn định. Tehran cũng cảnh báo các tàu không được lưu thông nếu chưa được phía Iran cho phép.

Trong khi đó, Mỹ khẳng định Hormuz là tuyến đường thủy quốc tế, không thuộc quyền kiểm soát của bất kỳ quốc gia nào. Trung tâm Thông tin Hàng hải Hỗn hợp (JMIC) do Mỹ dẫn đầu cho biết hành lang hàng hải phía Nam dọc bờ biển Oman vẫn hoạt động hai chiều và lực lượng Mỹ tiếp tục bảo đảm quyền tự do hàng hải. Tuy nhiên, JMIC vẫn duy trì cảnh báo an ninh hàng hải ở mức "nghiêm trọng". Nhiều chủ tàu đã thay đổi lộ trình hoặc trì hoãn hành trình, khiến lưu lượng vận tải qua khu vực sụt giảm và chi phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh tăng mạnh.

Việc Mỹ và Iran tiếp tục các hành động "ăn miếng, trả miếng" đang khiến triển vọng khôi phục thỏa thuận ngừng bắn và nối lại đối thoại trở nên mong manh hơn. Trong bối cảnh đó, eo biển Hormuz không chỉ là điểm nóng quân sự mà còn là yếu tố có thể tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng, thương mại hàng hải và ổn định kinh tế toàn cầu trong thời gian tới.

AN BÌNH