Vụ nổ súng gây chấn động

Căng thẳng bắt đầu leo thang từ ngày 24-1, khi Alex Jeffrey Pretti, 37 tuổi, một y tá làm việc tại bệnh viện thuộc Bộ Cựu chiến binh Mỹ, bị các đặc vụ liên bang bắn chết tại Minneapolis, bang Minnesota. Theo Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS), Pretti mang theo súng và có hành vi đe dọa lực lượng chức năng, buộc các đặc vụ phải nổ súng để tự vệ. Tuy nhiên, các đoạn video do người dân ghi lại và được nhiều hãng truyền thông lớn như The New York Times phân tích lại cho thấy một diễn biến khác. Trong video, Pretti dường như chỉ cầm điện thoại, đang tiến đến giúp một phụ nữ bị xô ngã và xịt hơi cay trong lúc các đặc vụ liên bang trấn áp đám đông. Chỉ vài giây sau khi bị quật xuống đất và khống chế, hàng loạt phát súng vang lên.

Cảnh sát trưởng Minneapolis Brian O'Hara xác nhận ít nhất hai đặc vụ đã nổ súng, với khoảng 10 phát đạn được bắn ra trong vòng chưa đầy 5 giây. Pretti được xác định là công dân Mỹ, không có tiền án và có giấy phép mang súng hợp pháp theo luật bang Minnesota, song không có bằng chứng rõ ràng cho thấy anh đã rút hoặc sử dụng vũ khí trong thời điểm xảy ra vụ việc.

Đây là công dân Mỹ thứ hai bị các đặc vụ ICE bắn chết tại Minneapolis chỉ trong tháng 1-2026, sau vụ Renee Good, 37 tuổi, cũng thiệt mạng trong một chiến dịch thực thi di trú hồi đầu tháng.

Biểu tình lan rộng

Cái chết của Pretti đã nhanh chóng châm ngòi cho làn sóng biểu tình quy mô lớn. Tại Minneapolis, hàng chục nghìn người đã tập trung trước Tòa thị chính và Trung tâm hành chính hạt Hennepin, diễu hành qua khu trung tâm thành phố bất chấp giá lạnh và bão tuyết mùa Đông. Người biểu tình phản đối sự gia tăng các chiến dịch của ICE, yêu cầu minh bạch điều tra và quy trách nhiệm cho các cơ quan liên bang. Các cuộc biểu tình tương tự cũng nổ ra tại nhiều thành phố lớn khác như New York, Boston, Los Angeles, San Francisco và Chicago, với hàng nghìn người xuống đường tại một số địa điểm. Khẩu hiệu phản đối bạo lực của lực lượng liên bang và chính sách nhập cư cứng rắn của chính quyền Tổng thống Donald Trump xuất hiện dày đặc.

Trước áp lực dư luận, một thẩm phán liên bang tại Minnesota đã ban hành lệnh khẩn cấp yêu cầu DHS, FBI và các cơ quan liên bang bảo toàn toàn bộ chứng cứ liên quan đến vụ nổ súng. Giới chức bang Minnesota cáo buộc các đặc vụ liên bang đã cản trở lực lượng địa phương tiếp cận hiện trường, thậm chí phớt lờ lệnh khám xét của tòa án bang. Thống đốc Minnesota Tim Walz chỉ trích gay gắt chính quyền liên bang, gọi vụ việc là "bước ngoặt nguy hiểm" trong quan hệ giữa trung ương và địa phương. Ông tuyên bố bang sẽ tiến hành một cuộc điều tra độc lập thông qua Cục Điều tra Hình sự bang Minnesota, bất chấp việc DHS khẳng định sẽ tự điều tra nội bộ.

Tranh cãi chính trị gay gắt

Vụ việc nhanh chóng trở thành tâm điểm tranh cãi chính trị trên toàn quốc. Tổng thống Donald Trump lên tiếng bảo vệ các đặc vụ liên bang, cho rằng họ hành động trong bối cảnh bị đe dọa và quy trách nhiệm cho các lãnh đạo đảng Dân chủ tại Minnesota vì "cản trở thực thi pháp luật". Trên mạng xã hội Truth Social, ông tiếp tục kêu gọi Quốc hội thông qua luật cấm các "thành phố trú ẩn" cho người nhập cư trái phép và yêu cầu chính quyền địa phương hợp tác đầy đủ với ICE.

Ngược lại, nhiều nghị sĩ Dân chủ, cùng một số thống đốc và nghị sĩ Cộng hòa ôn hòa, kêu gọi tiến hành điều tra toàn diện và minh bạch. Ngay trong nội bộ đảng Cộng hòa, ngày càng có nhiều tiếng nói lo ngại rằng việc sử dụng vũ lực trong các chiến dịch di trú quy mô lớn đang làm xói mòn niềm tin của công chúng và đẩy đất nước vào bất ổn.

Hai cựu Tổng thống Barack Obama và Bill Clinton cũng đã lên tiếng. Ông Obama gọi cái chết của Pretti là "một bi kịch đau lòng" và cảnh báo rằng các chiến dịch thực thi di trú mang tính quân sự đang đe dọa những giá trị cốt lõi của nước Mỹ. Trong khi đó, ông Clinton kêu gọi người dân Mỹ lên tiếng mạnh mẽ, cho rằng những hình ảnh tại Minneapolis là "không thể chấp nhận được" trong một nền dân chủ.

Pretti nằm trong số ít nhất 6 người thiệt mạng trong các chiến dịch thực thi của ICE trên toàn quốc kể từ năm 2025. Vụ việc đang đặt ra câu hỏi lớn cho nước Mỹ: đâu là giới hạn quyền lực của lực lượng liên bang trong các chiến dịch thực thi luật di trú, và làm thế nào để cân bằng giữa an ninh, pháp quyền và quyền con người.

AN BÌNH