Iran tái kích hoạt 30/33 căn cứ tên lửa dọc eo biển Hormuz

Tờ New York Times ngày 12-5 dẫn nội dung báo cáo tình báo mật được soạn thảo hồi đầu tháng cho biết quân đội Iran có thể đã khôi phục hoạt động tại 30 trong số 33 căn cứ tên lửa bố trí dọc eo biển Hormuz, tương đương hơn 90% mạng lưới triển khai tên lửa chiến lược tại khu vực này. Theo các nguồn tin tình báo Mỹ, Iran hiện vẫn duy trì khoảng 70% kho tên lửa và 75% bệ phóng sau nhiều tuần giao tranh và không kích liên tục. Đánh giá mới này trái ngược đáng kể với các tuyên bố công khai trước đó của giới lãnh đạo Mỹ rằng năng lực quân sự của Tehran đã bị “tàn phá hoàn toàn”.

Một số quan chức Mỹ giấu tên bày tỏ lo ngại khi cho rằng các căn cứ tên lửa được tái kích hoạt có thể tiếp tục đe dọa tàu chiến và tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới. Theo các nguồn tin quân sự, Iran nhiều khả năng đã sử dụng các bệ phóng cơ động để nhanh chóng di chuyển tên lửa khỏi những cơ sở bị tấn công sang các địa điểm dự phòng. Một số căn cứ cũng được thiết kế sẵn bãi phóng cho phép khai hỏa gần như ngay lập tức khi cần.

Giới phân tích cho rằng kết quả này một phần bắt nguồn từ lựa chọn chiến thuật của quân đội Mỹ trong chiến dịch không kích. Thay vì phá hủy hoàn toàn các cơ sở ngầm, Washington chủ yếu tập trung đánh sập lối vào các hầm chứa do số lượng bom xuyên phá hạng nặng có hạn. Các cơ quan tình báo Mỹ hiện nhận định Iran có thể đã tiếp cận trở lại khoảng 90% kho đạn và hệ thống căn cứ tên lửa ngầm trên toàn quốc. Nhiều cơ sở được cho là đã được sửa chữa một phần hoặc khôi phục gần như hoàn toàn.

“Thành phố tên lửa” dưới lòng đất giúp Tehran duy trì năng lực phản công

Trong nhiều thập niên, Iran đã xây dựng một mạng lưới căn cứ ngầm quy mô lớn nhằm bảo vệ lực lượng tên lửa chiến lược trước nguy cơ bị tấn công phủ đầu. Giới phân tích phương Tây thường gọi đây là các “thành phố tên lửa” dưới lòng đất. Nhiều cơ sở được xây sâu hàng trăm mét, kết nối bằng hệ thống đường hầm nhiều tầng và các tuyến vận chuyển nội bộ cho phép di chuyển tên lửa, bệ phóng và khí tài giữa các khu vực an toàn ngay cả trong điều kiện bị không kích liên tục. Theo nhiều báo cáo quân sự, Triều Tiên được cho là đã hỗ trợ Iran trong quá trình phát triển công nghệ tên lửa cũng như thiết kế công sự ngầm kiên cố. Mạng lưới này giúp Tehran duy trì khả năng phản công ngay cả khi nhiều cơ sở hạ tầng quân sự trên mặt đất bị phá hủy.

Tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình từ lâu đã trở thành trụ cột trong học thuyết răn đe của Iran nhằm đối phó ưu thế không quân vượt trội của Mỹ và Israel tại Trung Đông. Trong bối cảnh Tehran không sở hữu lực lượng không quân hiện đại tương xứng, kho tên lửa tầm xa được xem là công cụ chiến lược quan trọng nhất để duy trì năng lực đáp trả.

Một trong những nguyên nhân khiến Mỹ và Israel gia tăng tấn công vào các căn cứ tên lửa Iran là do hệ thống phòng thủ của họ ngày càng chịu áp lực lớn. Báo Haaretz của Israel từng cho biết có thời điểm 8 trong số 10 tên lửa Iran phóng vào lãnh thổ Israel đã vượt qua lưới phòng không và đánh trúng mục tiêu. Nhiều video lan truyền trên mạng xã hội cũng cho thấy các hệ thống đánh chặn gặp khó khăn trước các đợt tập kích quy mô lớn và liên tiếp. Các tổ hợp phòng thủ như Patriot hay THAAD được cho là phải hoạt động với cường độ rất cao trong nhiều tháng, trong khi mạng lưới radar và phòng không tại Trung Đông cũng liên tục chịu sức ép. Một số nguồn tin còn cho rằng Iran đã triển khai cả phương tiện lướt siêu vượt âm trong một số cuộc tấn công, khiến bài toán đánh chặn trở nên phức tạp hơn đáng kể.

Mỹ đối mặt nguy cơ cạn kho tên lửa và bom xuyên hầm chiến lược

Trong khi Iran vẫn duy trì được phần lớn năng lực tên lửa, nhiều báo cáo tại Mỹ lại cảnh báo kho dự trữ vũ khí chiến lược của Washington đang suy giảm nhanh chóng sau nhiều tháng giao tranh cường độ cao. Theo báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), Mỹ đã tiêu hao lượng lớn các loại vũ khí hiện đại như Patriot, THAAD, tên lửa SM-3, SM-6, Tomahawk và Precision Strike Missile (PrSM). Đáng chú ý, kho tên lửa PrSM - loại vũ khí được sử dụng để tấn công các cơ sở tên lửa Iran - được cho là gần như cạn kiệt vào giữa tháng 4.

Không quân Mỹ đồng thời cũng tiêu hao đáng kể bom xuyên phá hầm ngầm GBU-57, loại vũ khí chuyên dùng để phá hủy các cơ sở quân sự nằm sâu dưới lòng đất. Giới phân tích cho biết mỗi quả bom GBU-57 có giá trị rất lớn và chưa bao giờ được sản xuất với số lượng lớn. Việc phải liên tục sử dụng các loại vũ khí đắt đỏ để tấn công mạng lưới công sự kiên cố của Iran đang đặt ra câu hỏi về tính bền vững của chiến dịch quân sự kéo dài.

Các chuyên gia quân sự nhận định cuộc đối đầu hiện nay không chỉ là cuộc chiến công nghệ mà còn là cuộc chiến tiêu hao năng lực sản xuất và duy trì kho dự trữ chiến lược. Trong khi Mỹ phải phân bổ nguồn lực cho nhiều khu vực chiến lược khác nhau như châu Âu và Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, Iran gần như tập trung toàn bộ học thuyết quân sự vào mục tiêu đối phó Mỹ và Israel. Điều này giúp Tehran xây dựng được mạng lưới phòng thủ và căn cứ tên lửa có tính chuyên biệt rất cao. Dù chịu nhiều tổn thất sau các đợt không kích kéo dài, khả năng phục hồi nhanh của Iran đang cho thấy hệ thống quân sự của nước này có độ bền vững lớn hơn đáng kể so với những đánh giá ban đầu của phương Tây.

AN BÌNH