Cát bồi kéo dài dọc sông Thu Bồn

Chạy dọc tuyến sông Thu Bồn đi ngược về hướng các xã thuộc huyện Quế Sơn cũ, không khó khi bắt gặp những bãi cát được bồi lấp qua thời gian, kéo dài hàng trăm mét. Rõ ràng, các địa phương này đang nắm giữ tài nguyên khoáng sản vượt trội, trải dài từ miền núi cho đến đồng bằng. Tuy nhiên, đi cùng với tiềm năng là những nguy cơ trong công tác quản lý, hoạt động khai thác khoáng sản trái phép.

Ghi nhận thôn Trung An, xã Nông Sơn, bãi cát Chon ôm trọn một đoạn sông Thu Bồn, trải dài hàng trăm mét với trữ lượng vô cùng lớn. Nhà nằm cạnh bờ sông, ông Hồ Đình Xuân (68 tuổi, thôn Trung An) cho biết, người dân thường xuyên được chính quyền địa phương, Công an xã tuyên truyền, nhắc nhở trong việc khai thác, vận chuyển cát trái phép. Tuy nhiên, một vài hộ dân sống gần đây đôi lúc sửa nhà, làm mộ, trồng giá đỗ đã sử dụng xe máy và bao tải nhỏ để chở nhưng số lượng không nhiều.

Cũng tại xã Nông Sơn, khu vực bãi Khe Le, thôn Trung Phước 2; khu vực bến phà Nông Sơn, lượng lớn cát bồi hai bên bờ sông vẫn rất nhiều. Chính quyền địa phương đã phối hợp với Công an xã lắp đặt hệ thống camera giám sát để theo dõi và nắm bắt tình hình. Đây đều là những khu vực tiềm ẩn nguy cơ và từng xuất hiện tình trạng khai thác cát trái phép trước đây nên chính quyền đã chủ động triển khai các biện pháp quản lý.

Ông Cao Đình Y - Trưởng thôn Trung Thượng, xã Nông Sơn cho biết, trước đây từng xuất hiện một số hộ gia đình dùng cát sông để làm công trình phụ, tâm linh của làng. Nhưng sau khi có phản ánh, chính quyền địa phương đã tuyên truyền, tổ chức giám sát nên đã hạn chế tối đa. Chưa kể, người dân cũng ý thức được tầm quan trọng của việc cát bồi 2 bên bờ sông, bởi điều này hạn chế việc sạt lở và tình trạng xâm phạm đất nông nghiệp.

Cũng theo Trưởng thôn Trung Thượng, dọc sông Thu Bồn thuộc địa phận xã Nông Sơn có rất nhiều điểm bồi cát. Do đó, Trưởng thôn và lực lượng An ninh cơ sở thường xuyên phối hợp để nhắc nhở, giám sát người dân khi xuất hiện tình trạng khai thác trái phép. Thôn cũng chủ động tham gia với Công an xã để tham mưu UBND xã kiên quyết xử lý, không để xuất hiện việc mua bán hay dùng xe cơ giới khai thác cát.

Không để "khoảng trống" trong quản lý khoáng sản

Theo Công an xã Nông Sơn, từ ngày 1-7-2025 đã tổ chức công tác rà soát, kiểm tra và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm khai thác khoáng sản trên địa bàn. Cụ thể, lực lượng Công an xã đã phát hiện và xử phạt 3 vụ việc với 5 đối tượng liên quan đến vận chuyển khoáng sản không có nguồn gốc; thu giữ hơn 15 khối cát và tiến hành xử phạt hành chính 3 triệu đồng. Từ tháng 1-2026 đến nay, lực lượng chức năng không phát hiện thêm các trường hợp vi phạm.

Trung tá Đỗ Viết Hạnh - Trưởng Công an xã Nông Sơn cho biết, địa phương có 4 thôn nằm dọc tuyến sông Thu Bồn với khoảng 7 bãi cát lớn nhỏ nên nguy cơ, tiềm ẩn tình trạng khai thác khoáng sản trái phép rất cao. Chưa kể, thực trạng các địa phương lân cận đang khan hiếm nguồn cung, giá cả tăng cao nên ít nhiều xuất hiện việc người dân khai thác thủ công nhỏ lẻ.

Giải quyết bài toán nêu trên, Công an xã đã chủ động tham mưu UBND xã tổ chức tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân; yêu cầu các chủ phương tiện ghe thuyền, chủ cơ sở vận tải và đối tượng nghi vấn ký cam kết không vi phạm; đồng hành cùng với các phòng, ban có liên quan của xã để tổ chức kiểm tra; triển khai lắp đặt camera giám sát tại 7 điểm. Riêng lực lượng Công an xã đã chủ động triển khai các biện pháp nghiệp vụ, tuần tra ban đêm nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn; báo cáo tình hình, phối hợp thực hiện với các phòng nghiệp vụ của Công an thành phố…

Ông Trần Văn Đoàn - Phó Chủ tịch UBND xã Nông Sơn cho rằng, thành phố cần có chủ trương để sớm đưa vào khai thác, sử dụng hiệu quả các điểm mỏ đã được tỉnh Quảng Nam cũ quy hoạch. Về lâu dài, điều này góp phần giải quyết dứt điểm tình trạng khan hiếm nguồn cung, giá cả tăng cao cho các địa phương; gỡ vướng cho công trình, dự án để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công. Việc các mỏ cát đi vào hoạt động còn giảm tải áp lực trong công tác giám sát, hạn chế tối đa tình trạng khai thác khoáng sản trái phép.

Bên cạnh tăng cường công tác quản lý địa bàn, UBND xã Nông Sơn khẳng định sẽ phối hợp chặt chẽ với Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố trong việc đánh giá, rà soát và đẩy nhanh các bước thủ tục liên quan đến vấn đề điểm mỏ.

Tấn Việt