Sáng kiến này được thúc đẩy bởi Tổng thống Emmanuel Macron và Thủ tướng Keir Starmer, với một hội nghị quốc tế tổ chức tại Paris ngày 17-4, quy tụ lãnh đạo gần 30-40 quốc gia cùng nhiều tổ chức quốc tế. Mục tiêu chính của hội nghị là xây dựng kế hoạch thiết lập hành lang an toàn hàng hải và từng bước khôi phục lưu thông qua eo biển Hormuz ngay khi điều kiện an ninh cho phép. Các nhà lãnh đạo châu Âu nhấn mạnh rằng việc mở lại eo biển Hormuz "ngay lập tức và vô điều kiện" là trách nhiệm toàn cầu, trong bối cảnh tuyến đường này đóng vai trò huyết mạch đối với thương mại và năng lượng thế giới. Việc phong tỏa kéo dài không chỉ làm gián đoạn chuỗi cung ứng mà còn đẩy giá năng lượng tăng cao, kéo theo nguy cơ lạm phát, thiếu hụt hàng hóa và gián đoạn vận tải hàng không.

Một trong những nội dung quan trọng được thảo luận là khả năng triển khai một lực lượng quân sự đa quốc gia mang tính phòng thủ nhằm đảm bảo an ninh hàng hải. Tuy nhiên, các bên nhấn mạnh lực lượng này chỉ được triển khai khi xung đột giữa Iran với Mỹ và Israel chấm dứt, đồng thời cần có sự đồng thuận rộng rãi giữa các quốc gia tham gia.

Đức là một trong những nước thể hiện rõ sự sẵn sàng tham gia. Thủ tướng Friedrich Merz cho biết Berlin "về nguyên tắc" ủng hộ kế hoạch này, song việc triển khai còn phụ thuộc vào nhiều điều kiện, bao gồm chấm dứt giao tranh, sự phê chuẩn của Quốc hội và một kế hoạch tác chiến đa quốc gia rõ ràng. Hải quân Đức hiện đã chuẩn bị các năng lực như tàu rà phá thủy lôi và máy bay trinh sát biển để sẵn sàng tham gia khi cần thiết. Tương tự, CH Czech cũng đang xây dựng đề xuất đóng góp cho chiến dịch đảm bảo an ninh tại Hormuz. Thủ tướng Andrej Babis cho biết Praha đang trong giai đoạn lập kế hoạch ban đầu và sẽ trình bày sáng kiến tại hội nghị quốc tế. Tuy nhiên, nước này vẫn thận trọng và nhấn mạnh cần có sự thống nhất giữa các đồng minh trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.

Ở góc độ rộng hơn, châu Âu cũng tìm cách khẳng định vai trò trong giải quyết khủng hoảng, trong bối cảnh trước đó phần lớn các nỗ lực ngoại giao do Mỹ dẫn dắt. Một quan chức Pháp cho biết mục tiêu là xây dựng "con đường thứ ba" - cân bằng giữa chính sách gây áp lực tối đa và nguy cơ leo thang xung đột quân sự. Bên cạnh đó, các nước châu Âu cũng đặt ra yêu cầu đối với các bên liên quan. Cụ thể, Iran cần cam kết không tấn công tàu thương mại qua lại eo biển, trong khi Mỹ phải đảm bảo không áp đặt các biện pháp phong tỏa đơn phương đối với hoạt động hàng hải. Đây được xem là điều kiện tiên quyết để khôi phục niềm tin và đảm bảo an toàn cho hoạt động vận tải quốc tế.

Hiện tại, dù một lệnh ngừng bắn tạm thời giữa các bên đang được duy trì, hoạt động qua eo biển Hormuz vẫn chưa thể trở lại bình thường. Hàng trăm tàu và hàng chục nghìn thuyền viên vẫn bị mắc kẹt, cho thấy mức độ ảnh hưởng nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng. Trong bối cảnh đó, các nỗ lực phối hợp của châu Âu được kỳ vọng sẽ góp phần khơi thông tuyến hàng hải chiến lược này, giảm thiểu tác động tiêu cực đến nền kinh tế toàn cầu và tạo nền tảng cho một giải pháp ổn định lâu dài tại Trung Đông.

B.NGÂN