Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 9-6 cho biết các cuộc đàm phán với Iran vẫn đang được tiến hành và một thỏa thuận toàn diện có thể đạt được trong vòng vài ngày tới. Nhà lãnh đạo Mỹ bày tỏ lạc quan rằng Washington đang tiến gần tới một kết quả mà ông gọi là "rất tốt, rất mạnh mẽ và hiệu quả", đồng thời khẳng định mục tiêu cốt lõi là ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân dưới bất kỳ hình thức nào.

Phát biểu với báo giới, ông Trump cho biết các cuộc thương lượng với Tehran không bị gián đoạn dù căng thẳng quân sự giữa Iran và Israel leo thang trong những ngày gần đây. Theo ông, sau các đợt tấn công đáp trả lẫn nhau, cả Iran và Israel đều đã đồng ý kiềm chế và thông qua các nỗ lực trung gian để hạ nhiệt tình hình. Tổng thống Mỹ nhận định eo biển Hormuz, tuyến hàng hải có ý nghĩa chiến lược đối với thị trường năng lượng toàn cầu, có thể được mở lại ngay sau khi thỏa thuận được ký kết. Ông cũng dự báo giá dầu thế giới sẽ giảm mạnh nếu tiến trình đàm phán thành công.

Những phát biểu của ông Trump được đưa ra trong bối cảnh Israel và Iran vừa tuyên bố ngừng các hoạt động quân sự nhằm vào nhau sau đợt giao tranh ngắn nhưng nguy hiểm nhất kể từ khi lệnh ngừng bắn hồi tháng 4 có hiệu lực. Ngày 8-6, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết nước này đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào những mục tiêu quân sự và kinh tế của Iran để đáp trả các hành động mà Tel Aviv cho là đe dọa trực tiếp tới an ninh quốc gia. Tuy nhiên, ông khẳng định tình hình hiện đã được kiểm soát và Iran đã ngừng tấn công. Về phía Tehran, Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbiya tuyên bố lực lượng vũ trang Iran chấm dứt các hoạt động quân sự sau khi thực hiện "đòn đáp trả đau đớn" nhằm vào Israel. Tuy nhiên, cơ quan này đồng thời cảnh báo sẽ triển khai những biện pháp mạnh mẽ hơn nếu các hành động quân sự chống Iran hoặc các đồng minh của nước này tiếp tục diễn ra.

Dù giao tranh tạm thời lắng xuống, các cuộc điện đàm giữa Tổng thống Trump và Thủ tướng Netanyahu trong những ngày qua đã làm lộ rõ những khác biệt ngày càng lớn giữa Mỹ và Israel về định hướng chiến lược tại Trung Đông. Theo các nguồn tin được truyền thông Mỹ dẫn lại, ông Trump nhiều lần đề nghị Israel kiềm chế các hoạt động quân sự nhằm tránh phá vỡ cơ hội đạt được thỏa thuận với Iran.

Trong cuộc trao đổi gần đây nhất, Tổng thống Mỹ được cho là đã cảnh báo Thủ tướng Netanyahu rằng nếu tiếp tục đẩy xung đột leo thang, Israel có thể sẽ phải đối mặt với tình huống "chiến đấu một mình". Mặc dù vẫn duy trì sự phối hợp chặt chẽ về quân sự và chia sẻ thông tin tình báo, Washington và Tel Aviv đang thể hiện những ưu tiên khác nhau. Chính quyền Tổng thống Trump muốn nhanh chóng chấm dứt cuộc chiến kéo dài nhiều tháng qua nhằm giảm áp lực đối với thị trường năng lượng, ổn định kinh tế toàn cầu và tránh kéo Mỹ sâu hơn vào một cuộc xung đột khu vực.

Trong khi đó, Israel tiếp tục coi việc gây sức ép lên Iran và các lực lượng đồng minh của Tehran, đặc biệt là Hezbollah tại Lebanon, là một mục tiêu an ninh quan trọng. Giới chức Israel cho rằng cần duy trì sức ép quân sự để ngăn chặn các mối đe dọa trong tương lai. Các chuyên gia nhận định bất đồng liên quan đến Lebanon đang trở thành tâm điểm trong quan hệ giữa Mỹ và Israel. Washington ưu tiên giải pháp ngoại giao và một thỏa thuận hòa bình toàn diện, trong khi Tel Aviv vẫn để ngỏ khả năng tiếp tục sử dụng biện pháp quân sự nếu cảm thấy lợi ích an ninh bị đe dọa.

Trong bối cảnh đó, Iran cũng đang theo dõi sát mức độ ảnh hưởng của Mỹ đối với các quyết định của Israel. Một số nhà phân tích cho rằng khả năng Washington kiềm chế được các hành động quân sự của Tel Aviv sẽ là yếu tố quan trọng quyết định triển vọng thành công của tiến trình đàm phán với Tehran.

Dù các bên đã phát tín hiệu hạ nhiệt, tình hình Trung Đông vẫn được đánh giá là mong manh. Một thỏa thuận giữa Mỹ và Iran, nếu đạt được trong những ngày tới như kỳ vọng của Tổng thống Trump, có thể mở ra cơ hội giảm căng thẳng trong khu vực. Tuy nhiên, những khác biệt chiến lược giữa Washington và Tel Aviv cho thấy con đường hướng tới một nền hòa bình bền vững vẫn còn không ít thách thức.

AN BÌNH