Lực lượng Houthi thân Iran tại Yemen ngày 13-9 tuyên bố đã tiến hành cuộc tấn công nhằm vào căn cứ quân sự Sharurah ở miền Nam Saudi Arabia bằng tên lửa đạn đạo và thiết bị bay không người lái (UAV). Người phát ngôn quân sự Houthi Yahya Saree cho biết các cuộc tấn công nhằm vào kho vũ khí và các trung tâm chỉ huy, kiểm soát được cho là đang điều hành hoạt động quân sự chống lại Houthi. Ông đồng thời cảnh báo bất kỳ hành động quân sự tiếp theo nào của Saudi Arabia nhằm vào Yemen sẽ khiến Houthi đáp trả bằng các cuộc tấn công quy mô lớn hơn và sâu hơn vào lãnh thổ Saudi Arabia. Tuyên bố này cho thấy nguy cơ căng thẳng tiếp tục gia tăng giữa Houthi và liên minh do Saudi Arabia hậu thuẫn. Trước đó, Saudi Arabia cũng phải tạm đóng tuyến đường ống Đông-Tây sau một vụ tập kích bằng UAV được cho là xuất phát từ Iraq.

Houthi áp sát tuyến hàng hải chiến lược

Tại Yemen, Houthi đang đẩy mạnh chiến dịch dọc bờ Biển Đỏ và giành quyền kiểm soát một loạt khu vực từ các lực lượng liên kết với chính phủ được Saudi Arabia và Mỹ hỗ trợ. Đáng chú ý, Houthi đã chiếm Mocha, thành phố cảng chiến lược nằm trên bờ Biển Đỏ. Việc kiểm soát Mocha cùng một số khu vực và đảo ngoài khơi giúp lực lượng này tiến gần hơn tới Bab al-Mandab - eo biển rộng khoảng 32 km, kết nối Biển Đỏ với vịnh Aden và là tuyến hàng hải quan trọng giữa châu Á và châu Âu.

Nếu giao tranh khiến tuyến hàng hải qua Bab al-Mandab bị gián đoạn, tàu hàng có thể phải chuyển hướng qua mũi phía Nam châu Phi, kéo dài đáng kể hành trình và gây thêm sức ép đối với thương mại quốc tế. Diễn biến tại Yemen vì thế không chỉ mang ý nghĩa quân sự mà còn có thể tác động đến an ninh hàng hải và kinh tế khu vực.

Trong khi Houthi mở rộng kiểm soát ở phía Tây, lực lượng chính phủ Yemen đang tìm cách phản công tại nhiều mặt trận. Tại tỉnh Al-Bayda, chính phủ Yemen mở chiến dịch nhằm giành lại các vị trí do Houthi kiểm soát, với sự tham gia của lực lượng không quân. Al-Bayda có vị trí đặc biệt quan trọng khi nằm giữa các khu vực do Houthi và chính phủ kiểm soát, đồng thời kết nối 8 tỉnh gồm Sana'a, Dhamar, Ibb, Marib, Shabwa, Lahj, Abyan và Al-Dhale. Nếu giành lại tỉnh này, lực lượng chính phủ có thể gây sức ép lên các tuyến tiếp tế của Houthi, hạn chế khả năng cơ động giữa các mặt trận và tạo điều kiện tiếp cận các khu vực gần thủ đô Sana'a.

Hàng chục nghìn người phải rời bỏ nhà cửa

Giao tranh ngày càng lan rộng đang tạo ra hậu quả nghiêm trọng đối với dân thường Yemen. Theo Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM), khoảng 46.000 người tại hai tỉnh Taiz và Hodeidah đã phải di dời chỉ trong những ngày gần đây. Nhiều gia đình phải rời bỏ nhà cửa lần thứ hai hoặc thứ ba kể từ khi xung đột bùng phát. Các tuyến đường huyết mạch bị cắt đứt, liên lạc tại một số khu vực gián đoạn, trong khi người dân sơ tán trong tình trạng thiếu lương thực, nước uống, nơi trú ẩn và chăm sóc y tế. Nhiều người chỉ kịp mang theo một số tài sản khi rời khỏi nhà trước các đợt pháo kích và bước tiến của Houthi.

Tại khu vực ven Biển Đỏ, tình trạng di dời tiếp tục gia tăng. Cơ quan Tị nạn Liên hợp quốc ước tính tổng số người phải di dời tại Yemen đã lên tới khoảng 4,5 triệu người. Trong bối cảnh đó, đặc phái viên Liên hợp quốc về Yemen Hans Grundberg cảnh báo nước này có nguy cơ bước vào một giai đoạn chiến tranh mới và nguy hiểm hơn. Những nỗ lực hòa bình đạt được từ năm 2022 đang đứng trước sức ép lớn khi các bên liên tục mở rộng hoạt động quân sự.

Chiến sự cũng diễn ra trong lúc Yemen đối mặt với khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng. Khoảng một nửa dân số được cảnh báo đang phải đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực, trong khi kinh tế suy thoái, xung đột kéo dài và nguồn viện trợ suy giảm khiến khả năng chống chịu của người dân ngày càng yếu.

Việc Houthi đồng thời gia tăng hoạt động tại miền Tây Yemen, đẩy mạnh giao tranh tại Al-Bayda và cảnh báo tấn công Saudi Arabia cho thấy xung đột đang có nguy cơ mở rộng cả về không gian lẫn mức độ. Trong khi đó, sự hiện diện của các bên bên ngoài và vị trí đặc biệt quan trọng của Bab al-Mandab khiến chiến sự Yemen tiếp tục tiềm ẩn nguy cơ vượt ra ngoài phạm vi một cuộc nội chiến, tác động trực tiếp đến an ninh khu vực và hoạt động hàng hải quốc tế.

AN BÌNH